Laat Duitsers eens naar Nederlandse pijpen dansen

Vaak zijn de standpunten van Nederland en Duitsland over de EU nagenoeg hetzelfde. Maar nu blijkt minister Jan Kees de Jager het beter te zien dan Schäuble, betoogt

Melvyn Krauss.

De Nederlandse minister van Financiën Jan Kees de Jager brengt zijn critici in verwarring. In het tv-programma Nieuwsuur noemde ik hem een paar maanden geleden nog een ‘dubbelganger’ van de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble. Hetzelfde verwijt uitte ik op deze plaats.

Maar alles is veranderd door het standpunt van De Jager over de omvang van de benodigde beveiliging om na de tweede reddingsoperatie besmetting uit Griekenland te voorkomen, waardoor hij met de Duitse minister van Financiën op gespannen voet is komen te staan. De Jager wil – met vele anderen – dat de omvang van het nieuwe, permanente noodfonds 750 miljard euro gaat bedragen, terwijl Schäuble niet verder dan 500 miljard wil gaan.

„Wij zijn bereid de gezamenlijke vuurkracht van de twee nieuwe fondsen die we ter beschikking hebben op 750 miljard euro te brengen”, zei De Jager onlangs in een interview met de Franse krant Le Monde. „We zullen zien of we in maart zover kunnen komen. Dat moet u aan Duitsland vragen, want dat is hier al sinds oktober tegen.” De Jager spreekt hier niet alleen met een welkome onafhankelijke stem over een kernthema, maar hij heeft ook beleidsmatig nog eens gelijk.

Excellentie, ik neem alles terug.

Wederom dreigt Berlijn te weinig munitie naar het front te brengen door bij het nieuwe, permanente noodfonds aan vijfhonderd miljard te willen vasthouden. Hoe hoger de dijk, hoe kleiner de kans dat hij doorbreekt.

Alles draait om afschrikking en geloofwaardigheid. Hoe meer geld het permanente noodfonds toegezegd krijgt, hoe minder er besteed zal hoeven worden. Dit lijkt niet tot de Duitsers door te dringen. En wel tot de Fransen. De Franse minister van Financiën François Baroin heeft betoogd dat de toezegging van meer geld voor het Europees Stabiliteitsmechanisme geld zou besparen.

Het grappige is dat het standpunt van De Jager over de omvang van de beveiliging dichter bij dat van de Amerikanen dan dat van de Duitsers ligt. Tijdens een besloten fundraisingbijeenkomst in Californië vroeg laatst iemand de Amerikaanse president wat zijn grootste angst was met het oog op de presidentsverkiezingen in november. Naar verluidt antwoordde hij: Europa. Het is dus niet verwonderlijk dat de Amerikaanse minister van Financiën Tim Geithner Duitsland onder druk zet om zijn aandeel in het reddingsfonds te verhogen en daartoe volgens de geruchten ook IMF-directeur Christine Lagarde heeft ingeschakeld.

Lagarde heeft vorige week nog eens herhaald dat haar steun aan een verhoging van de middelen van het Fonds – die door Duitsland wordt gewenst (hoe meer het IMF heeft, hoe meer het aan Europa kan geven) – afhankelijk is van een groter reddingsfonds in de eurozone. Als de Duitsers dus niet thuis geven bij een hogere beveiliging, geeft zij niet thuis bij een groter IMF.

Op de G20-bijeenkomst dit weekend in Mexico bleken Europa, de Verenigde Staten, Azië en het Internationaal Monetair Fonds inzake die beveiliging eendrachtig tegenover de Duitse bondskanselier Angela Merkel te staan. Ze zal naar verwachting wel wijken, zij het pas na het nodige vertoon voor het thuisfront dat ze het Duitse geld goed beschermt.

Hoe de bouw van een nietig dijkje als bescherming van belastinggeld kan worden beschouwd, is iedereen een raadsel.

Het goede nieuws is dat de recente opmerkingen van Schäuble duiden op een mogelijke verzachting van het Duitse verzet tegen een verhoging van de financiële bijdrage aan de beveiliging van de euro. Ten slotte krijgt Nederland dan misschien toch nog de kans Duitsland naar zijn pijpen te laten dansen.

Melvyn Krauss is verbonden aan het Hoover-instituut van de Stanford-universiteit. Hij verblijft vaak in Amsterdam en was voorheen hoogleraar economie aan New York University.

    • Melvyn Krauss