Hollywood zou meer vooruit moeten kijken

Nieuwsanalyse

Met vijf belangrijke Oscars voor The Artist, de Franse zwart-withommage aan de stille film, keek Hollywood vannacht vooral terug, en bekroonde ze haar eigen geschiedenis.

Jean Dujardin holds Uggie after accepting the Oscar for best picture for “The Artist” during the 84th Academy Awards on Sunday, Feb. 26, 2012, in the Hollywood section of Los Angeles. (AP Photo/Mark J. Terrill) AP

Het lijkt wel alsof alle bookmakers en commentatoren afgelopen weken de kluis met de Oscar-stemformulieren hadden gekraakt. Zo voorspelbaar was de 84ste uitreiking van de Academy Awards gisterenavond in Los Angeles. De prijzen werden keurig verdeeld tussen de twee belangrijkste kanshebbers. Het was alsof je een lijstje uit een van de talloze, maar eensgezinde voorbeschouwingen afvinkte.

Was iedereen het nu werkelijk zo met elkaar eens? Of sprak men elkaar gewoontegetrouw na? Voor dissidente geluiden moest men uitwijken naar cinefiele blogs op internet.

De in nostalgisch zwart-wit gedraaide hommage aan de stille film The Artist van de Franse regisseur Michel Hazanavicius kreeg de vijf belangrijkste Oscars, waaronder die voor Beste Film, Beste Regie en Beste Acteur voor Jean Dujardin.

Het kleurrijke en innovatieve 3D-spektakel Hugo van Martin Scorsese, dat zich op de begindagen van de filmgeschiedenis en het leven van pionier Georges Méliès richt, nam vijf technische prijzen mee naar huis.

Nostalgie voerde de boventoon. Hollywood heeft de blik op het verleden gericht en bekroonde zijn eigen geschiedenis. Dat bleek ook uit de goedbedoelde, maar kleurloze pauzefilmpjes waarin acteurs vertelden over hun eerste bioscoopervaringen.

Ook de bekroning van Meryl Streep met de Oscar voor Beste Actrice voor haar rol van Margaret Thatcher in The Iron Lady was geheel volgens de verwachtingen. Streep geldt met zeventien nominaties, waarvan ze er nu dus drie verzilverd heeft, als een van de meest veelzijdige transformatiekunstenaressen van Hollywood.

Veelzeggend was het echter dat make-up-artiesten Mark Coulier en J. Roy Helland eveneens voor hun werk aan The Iron Lady werden bekroond. Zonder hun schminkkunsten en gezichtsprothesen had Streep immers nooit zo overtuigend in de Britse oud-premier kunnen veranderen.

Ondanks haar supersterrenstatus nam Streep de Oscar met het voor haar kenmerkende relativeringsvermogen in ontvangst. „Half Amerika zal nu wel denken: ‘Oh nee, niet zij’’’, merkte ze nuchter op. „Maar ja, jammer dan.”

De Oscaruitreiking ligt de afgelopen jaren onder vuur. En daar zal het voorspelbare karakter van de prijsuitreiking afgelopen nacht weinig verandering in hebben gebracht. De wereldwijd uitgezonden show trekt te weinig, en vooral te weinig jónge kijkers, maar de financiële belangen van een naar conservatisme neigende filmindustrie zijn te groot om daar echt verandering in te kunnen brengen.

Vorig jaar viel al op dat echt vooruitstrevende films misschien wel worden genomineerd, maar zelden worden bekroond. Het werd tijd voor een generatiewisseling, zo luidde toen het oordeel.

Maar die blijft voorlopig uit. Dit jaar was het merendeel van de genomineerden zelfs dik boven de veertig. Christopher Plummer was met zijn 82 jaar bovendien de oudste acteur die ooit een Oscar (voor Beste Mannelijke Bijrol in Beginners) kreeg. Met liefkozende spot sprak hij het beeldje toe: „Je bent maar twee jaar ouder dan ik schatje. Waar ben je mijn hele leven geweest?’’

Dat de uitreiking dit jaar voor de negende maal werd gepresenteerd door routinier Billy Crystal (die te elfder ure inviel voor Eddie Murphy) heeft ook niet voor de benodigde frisse wind gezorgd. Actrice Natalie Portman, vorig jaar bekroond als Beste Actrice voor haar rol in Black Swan, zei in het voorprogramma beleefd blij te zijn met Crystal en dat hij zich in ieder geval niet onwelgevallig uit zou laten.

Maar misschien is dat wel precies wat de uitreiking nodig heeft. De filmindustrie staat voor grote uitdagingen. De crisis maakt het steeds moeilijker om vernieuwende projecten van de grond te krijgen. En tegelijkertijd weet de consument dankzij de digitalisering sneller de weg te vinden naar nieuwe films dan de festivals en bioscopen. Een paar prikkelende opmerkingen daarover hadden de boel ongetwijfeld lekker kunnen opschudden.

Potentiële aanleidingen voor politieke speeches werden niet benut. Octavia Spencer (Beste Vrouwelijk Bijrol voor haar rol van zwarte huishoudster in The Help) kreeg een troostprijs als je je bedenkt dat de film lang als moreel geladen favoriet gold. Ze bedankte haar familie en ‘de staat Alabama’.

Alleen de Iraanse regisseur Asghar Farhadi, die met de Oscar voor Beste Buitenlandse Film voor echtscheidingsdrama A Separation de Belgisch-Nederlandse coproductie Rundskop passeerde, maakte van de gelegenheid gebruik om een politiek-humanistische boodschap mee te geven. Hij wees op de rijke culturele traditie van Iran die nu vermangeld dreigde te worden door de zware politieke druk die er op zijn land stond.

Kleine relletjes, zoals de vraag of komiek Sacha Baron Cohen nu wel of niet in zijn personificatie als General Aladeen, de hoofdpersoon van zijn nieuwe film The Dictator, over de rode loper mocht lopen, maakten al op voorhand een ingestudeerde indruk. Cohen zou komen, en toen weer niet, omdat de Academy niet van zijn publiciteitsstunt gediend was. En na wat grappig bedoelde YouTube-dreigfilmpjes kwam hij alsnog, met een urn onder zijn arm waaruit hij zogenaamd de as van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-il moest verstrooien. Het veroorzaakte nauwelijks een rimpeling in de strak ingestudeerde rodeloperrituelen die jaarlijks aan de uitreiking vooraf gaan en toch al het best geënsceneerde publiciteitsmoment van de hele filmindustrie zijn.

Dana Linssen

    • Dana Linssen