Hard snijden voor de euro

Wat een land allemaal al niet moet doen om níét op Griekenland te lijken. Voordat Portugal in mei moest worden weggetrokken van de rand van de financiële afgrond, was ‘Vette Dinsdag’ altijd een vrije dag. De laatste dag van carnaval wordt gevierd met feestelijke optochten. Nu hun land onder curatele van EU en IMF staat, hebben Portugezen dit privilege moeten opgeven. Vette Dinsdag was dit jaar een gewone werkdag.

Althans, op papier. In de praktijk gaven verscheidene steden hun ambtenaren vrij. Ze rebelleerden tegen premier Pedro Passos Coelho. Die had vooraf nog gewaarschuwd: ,,We kunnen het nu niet over tradities hebben, maar moeten werken om de crisis te overwinnen.”

Juist op Vette Dinsdag rondde de ‘trojka’ een inspectiebezoek aan Lissabon af. Dit trio van Europese Commissie, Internationaal Monetair Fonds en Europese Centrale Bank kwam kijken hoe het staat met de ingrijpende hervormingen, bezuinigingen en privatiseringen dat Portugal in ruil voor 78 miljard euro aan noodleningen doorvoert.

Ook premier Coelho weet dat Portugal – de carnavalsrebellie daargelaten – zijn huiswerk redelijk op orde heeft. Op sommige gebieden doet het zelfs méér dan de trojka eist.

Toch staan alle economische indicatoren staan diep in het rood. Net als in Griekenland dreigt Portugal in een neerwaartse spiraal te belanden. Er voltrekt zich een kettingreactie van afwaarderingen, stijgende rentes en kapitaalvlucht. De kans lijkt nihil dat Lissabon in 2013 weer zelfstandig de markten op kan.

Waarom dan toch dit heilloze pad blijven volgen?

Portugal weet dat het weinig te willen heeft. Het is geen Italië of Spanje, grote landen die zowel too big to fail als too big to bail zijn. Het enige dat het kan doen, is het spel meespelen. Alleen zo kan het draagvlak creëren onder politici in Noord-Europa en Brussel. Het hoopt op meer coulance bij een tweede, vrijwel onvermijdelijke reddingsactie – inclusief schuldenverlichting.

Ook de trojka rest weinig anders dan de schone schijn ophouden. Als ze erkent dat ze Portugals economie de vernieling in helpt, verliest ze elke invloed op Lissabon. En de markten zouden Portugal laten vallen.

Al moet het over de rug van de Portugezen, het voorbeeld van Portugal kan Europa wel een belangrijke les leren. De huidige obsessie met begrotingsdiscipline is een te eenzijdige benadering van de problemen in de muntunie. ‘Probleemlanden’ moeten weer gaan groeien. De hervormingen helpen vooral om een volgende crisis te voorkomen. Niet de huidige oplossen. Daarvoor is meer nodig: Europese solidariteit.