'El Caracazo' en de geboorte van Hugo Chávez

A man jumps on a car during riots in Caracas, Venezuela, Feb. 27, 1989, after a report of increased transportation costs from a decision by President Carlos Andres Perez to increase the price of gasoline. During clashes with authorities, about 300 people were killed during some of the bloodiest riots in Venezuelan history. Venezuela has the world's largest proven oil reserves outside the Middle East. (AP Photo/El Nacional, Tom Grillo) MANDATORY CREDIT AP

‘Ik was slechts een eenvoudige soldaat toen’, memoreerde Hugo Chávez later over de rellen die op 27 februari 1989 uitbraken in Caracas en andere Venezolaanse steden, vandaag dertien jaar geleden. Een dag van gewetensnood voor de toekomstige president. Moest hij zijn oversten gehoorzamen en schieten op de kwade burgers? Of koos hij de kant van het volk?

De dodelijke rellen, de Caracazo gedoopt, waren een beslissend moment voor Chávez. Het gaf een impuls aan zijn geheime militaire genootschap dat droomde van een coup tegen het corrupte politieke systeem. Drie jaar later kwamen ze in actie. De staatsgreep mislukte, maar Chávez werd een held.

In de berichtgeving over de rellen van 1989 werd destijds geen melding gemaakt van Chávez. Hij was immers nog een eenvoudige soldaat, zijn beweging een geheim clubje.

NRC Handelsblad richtte de aandacht op de bron van de rellen: de ingrijpende bezuinigingen door de pas aangetreden president Carlos Andrés Pérez. De olieprijs was gekelderd en na jaren van overvloed moest Venezuela een „economisch schokplan” doorvoeren, zoals correspondent in Latijns-Amerika Ferry Versteeg schreef in een analyse.

De artikelen over Venezuela en de schuldencrisis in Latijns-Amerika van toen lezen net als de berichten over de schuldencrisis in Griekenland en elders in Europa nu. Schulden, bezuinigingen, protesten.

De rellen van 1989 zijn een nationaal trauma voor de Venezolanen. Volgens officiële cijfers kwamen 276 mensen om, officieus vele malen meer. De pijn van de grote schok waarmee de bezuinigingen werden doorgevoerd helpt te begrijpen waarom Chávez zoveel ruimte heeft gekregen om alles terug draaien. Venezuela is weer de opgezwollen oliestaat die het was tot de Caracazo.