'Agenten zijn hier.. tot later..misschien'

Het geweld in Syrië houdt aan terwijl alle partijen blijven ruziën over een oplossing. De opstand wordt ondertussen steeds sektarischer. Alawieten, waar de macht van het regime op steunt, tegenover sunnieten, zoals Khaled. Hij werd gemarteld.

‘Het spijt me dat ik zo lang niets van me heb laten horen, ik zat in de gevangenis.” Het bericht via internet is van Khaled, een sunnitische studievriend.

Khaled komt uit de havenstad Latakia. Het Syrische kustgebied en het bergachtige achterland vormen het woongebied van de alawieten, de minderheid waar de macht van het regime op steunt. In de kuststeden Latakia en Tartus is de bevolking echter gemengd sunnitisch-alawitisch.Sunnieten wonen in het oude centrum, alawieten in de buitenwijken.

In de sunnitische wijken vonden in de eerste maanden van de revolutie regelmatig demonstraties plaats, die met veel geweld werden onderdrukt. Khaled was vanaf het begin van de opstanden tegen het regime actief voor de oppositie. Hij nam deel aan demonstraties, filmde ze met zijn telefoon en plaatste de beelden op internet. Regeringsmilitairen schoten zijn vriend dood en drie maanden geleden werd Khaled zelf opgepakt.

„Ze vielen het huis van mijn familie binnen en namen me mee naar een onbekende plek”, vertelt hij. „Daar hebben ze mij op mensonterende wijze behandeld. Ik moest mijn kleren uit doen, vervolgens sloegen ze mij met elektriciteitskabels en dienden ze stroomstoten toe. Na vijftien dagen lieten ze me weer vrij, omdat ze niets konden bewijzen. Het duurde zeker nog een week voordat ik weer kon lopen, anderhalve maand voordat ik weer helemaal de oude was.’

Khaled zit nu in Damascus. Door het gewelddadige optreden van het regime is een groot deel van de sunnitische bevolking uit Latakia gevlucht naar Turkije, Libanon of naar de Syrische hoofdstad, waar het relatief rustig is. Uit de voornaamste sunnitische wijk van Latakia zou zelfs de meerderheid van de jongeren zijn weggetrokken. „Als je er nu rondloopt lijkt het wel een spookstad”, zegt Khaled. De vlucht van de sunnieten heeft ervoor gezorgd dat in Latakia nauwelijks nog demonstraties worden georganiseerd.

Niet alleen de sunnieten vluchten. Kleine aantallen alawieten hebben uit angst voor wraakacties de hoofdstad Damascus verlaten en zijn teruggekeerd naar hun geboortedorpen in de kustregio, of verhuisd naar de alawitische wijken van de stad.

Ook in Homs hebben veel alawieten na aanvallen van sunnitische rebellen op hun woongebied hun biezen gepakt. In delen van Homs is vluchten niet meer mogelijk, omdat sommige wijken bijna volledig van de buitenwereld zijn afgesloten. Een journalist, werkzaam voor een staatskrant, schatte het aan vluchtelingen binnen Syrië op een miljoen.

Door de vlucht van de sunnieten uit de alawitische gebieden en omgekeerd, wordt het scenario denkbaar dat de alawieten na een val van het regime een onafhankelijke staat uitroepen in de regio waar zij de meerderheid vormen. Voor de rest van Syrië zou dit de doodsteek betekenen, omdat het land dan beroofd wordt van zijn vruchtbaarste provincie en de aansluiting met de Middellandse Zee verliest.

In ieder geval begint de opstand een steeds sektarischer karakter te krijgen, waarbij sunnieten tegenover de alawieten staan. In Latakia is volgens Khaled van gewelddadige incidenten tussen beide gemeenschappen evenwel nog geen sprake. Wel leven alawieten en sunnieten steeds meer gescheiden van elkaar.

„Ik moet nu gaan”, sluit Khaled het gesprek af. „Agenten van de veiligheidsdiensten zijn hier…tot later…misschien.”

Dit keer blijkt het loos alarm.

Maarten Zeegers

De auteur studeerde islamitisch recht in Damascus en deed verslag over de opstanden in Syrië voor NRC Handelsblad

    • Maarten Zeegers