Wolkers als huistiran

Benali boekt: Turks FruitNed 2, 19.50-20.25 uur

In zijn gore, zonnige, geestige, botte, tedere, treurige liefdesroman Turks Fruit schildert Jan Wolkers de aanbeden Olga zo levendig, dat je als lezer ook verliefd op haar wordt. Wie was de echte Olga?

Abdelkader Benali schetst in de tweede reeks van zijn programma Benali boekt de draagwijdte en het ontstaan van literaire bestsellers. Hij begint met Turks Fruit.

Olga was samengesteld uit drie vrouwen: Wolkers’ laatste vrouw Karina Gnirrep; jonggestorven fotografe Ida Sipora; maar bovenal Annemarie Nauta, met wie Wolkers een relatie had eind jaren vijftig.

Benali spreekt Nauta, een oudere dame met kort, tegengekamd haar en een bril, in het toenmalige woonatelier van Wolkers. Het is nog steeds een atelier, tijdens het gesprek trachten boetseerdames de weelderige vormen van een naaktmodel in klei te vangen.

Volgens Nauta was Wolkers zo dominant dat zij niet alleen de deur uitmocht. Ze beschrijft een eentonig bestaan van model zitten en genomen worden. Als Wolkers aandacht van anderen vermoedde, kreeg ze klappen. Treurig, de levenslustige, vrije duinbeer was vroeger een angstige huistiran.

We willen het graag weten, maar zo’n autobiografische lezing is ook beperkt. Liet Wolkers Olga in het boek sterven omdat hij wraak wilde nemen op Nauta? Boeiend, maar toch niet relevant. Nauta zat alleen model, ze was niet Olga.

De duiding van biograaf Onno Blom is zinniger: „De hoofdpersoon moet dood om een ultieme geliefde te blijven. Toen Orpheus Eurydice verloor, bleef hij eeuwig zingen over hoe mooi zij was.”

WILFRED TAKKEN

    • Wilfred Takken