Vreemde passanten bij de FIDE

A f en toe komen er bij de FIDE, de wereldschaakbond, visionaire zakenmensen langs die beloven dat er goud in de grond zit. In 1998 was het Artjom Tarasov, een Russische zakenman die naar Londen was uitgeweken, op de vlucht voor de Russische justitie. Zelf vond hij dat hij als zakenman zijn tijd vooruit was.

Tarasov richtte de firma FIDE Commerce op, die de rechten kreeg op de organisatie van het wereldkampioenschap en van de kwalificatiewedstrijden daarvoor. Hij had grote plannen. Alle schakers met een rating zouden een creditcard moeten kopen van een bank van de FIDE, en alle toernooien die voor de ratings mee wilden tellen zouden hun prijzengeld op die bank moeten storten, zodat het door de FIDE verdeeld kon worden. Journalisten zou het verboden moeten worden om de term ‘FIDE wereldkampioenschap’ te gebruiken, omdat die term, in overeenstemming met de waarheid overigens, suggereerde dat er nog een ander wereldkampioenschap was, dat van Kasparov.

Ik herinner me de openingsceremonie van het FIDE wereldkampioenschap van 1999 in Las Vegas, die door Tarasov was georganiseerd. Met het toernooi zelf had hij niets te maken gehad, wat waarschijnlijk een geluk was.

FIDE-president Iljoemzjinov tekende op het podium een gigantische cheque van drie miljoen dollar voor het prijzengeld. „Daar kan hij niet meer onderuit’’, zei Jan Timman goedkeurend. Vervolgens sprong FIDE-bestuurder Willy Iclicki uit een grote taart om een praatje te houden over het jeugdschaak. In de jaren daarna hoorden we weinig van Tarasov.

Vijf jaar geleden kwam de Israëlische zakenman David Kaplan op ons toneel. Net als Tarasov vroeger kreeg hij de rechten op de organisatie van wedstrijden van de FIDE. Hij had een plan waardoor iedere schaker, ongeacht zijn rating, de kans had om miljonair te worden, en hij beloofde zelf 32 miljoen dollar in het project te steken. Madonna, de Dalai Lama en 300 andere prominenten waren er volgens Kaplan al klaar voor. Natuurlijk was het maar een losse flodder, maar Kaplan kreeg wel een functie in de FIDE als ‘CEO of Development’, wat dat ook moge betekenen.

Kort geleden verscheen er een nieuw gezicht: Andrew Paulson, een Amerikaanse zakenman die sinds 1993 in Rusland werkt. De FIDE heeft nu al haar topevenementen, te beginnen met de kandidatenmatches die in oktober in Londen moeten komen, uitbesteed aan een ondoorzichtig conglomeraat van firma's. In de hoofdrollen zien we Kaplan, Paulson, de mij onbekende gebroeders Magomedov uit Dagestan en een anonieme geldschieter uit Azerbeidzjan.

Het zijn vreemde passanten die we in de loop der jaren over de vloer hebben gekregen en je krijgt wel eens het idee dat ze de schaakwereld beschouwen als een soort ‘Café De Laatste Kans’ waar altijd getapt wordt, desnoods op krediet.

Vorige week had ik het over het toernooi op Gibraltar, maar ik liet toen niet de partij zien die de prijs voor de beste van het toernooi had gekregen. Hier is hij.

Emanuel Berg - Maxime Vachier-Lagrave, Gibraltar Open 2012

1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 a6 6. Lg5 e6 7. f4 h6 Dit zetje, omstreeks 1960 vaak gespeeld, raakte in de vergetelheid, maar is nu weer het meest modieuze snufje. 8. Lh4 Db6 9. Dd3 Na de standaardzet 9. Dd2 biedt de inschakeling van 7...h6 zwart bepaalde voordelen. 9...Dxb2 10. Tb1 Da3 11. f5 Le7 12. fxe6 fxe6 13. Le2 Hoe oud de theorie hier is blijkt uit het voorbeeld 13. e5 dxe5 14. Dg6+ Kf8, Koeznetsov - Spassky, Kislovodsk 1960. 13...0-0 14. 0-0 Kh8 Een nieuwe zet. Na 14...Pc6 15. Pxc6 bxc6 15. Pd5 Dxd3 16. Pxe7+ Kf7 17. cxd3 Kxe7 18. e5 heeft zwart problemen, ook al staat hij in het eindspel tijdelijk twee pionnen voor. 15. Kh1 Pbd7 Hierna gaat het mis met zwart. Ook na 15...Pc6 16. Pxc6 bxc6 17. e5 dxe5 18. Dg6 heeft wit zware aanval, bijvoorbeeld 18...Dxc3 19. Tf3 en als zwarts dame dan wijkt, wint 20. Tg3. De Oekraïense commentator Michail Goloebjov gaf terecht 15...e5 aan als de beste verdediging, waarmee zwart gevaren langs de diagonaal d3-h7 bespaard worden. 16. Pxe6 Pe5 17. Pxf8 Waarschijnlijk had zwart niet gerekend op dit dameoffer, maar op 17. Dh3, waarna hij niets te vrezen zou hebben. 17...Pxd3 18. Pg6+ Kh7 19. Lxd3

Zie diagram Linksonder.

19...Kxg6 Zwarts koning gaat het vrije veld in. Drie dagen later werd in de Bundesliga in Bobras-Maksimenko 19...Ld8 gespeeld, wat na 20. Pd5 b5 (20...Pxd5 21. exd5 Lxh4 22. Pxh4+ Kg8 23. Pg6 is ook fataal voor zwart) 21. Pge7 snel tot verlies voor zwart leidde. Ook 19...Dxc3 had niet geholpen wegens 20. Pxe7 Kg8 21. e5 dxe5 22. Txf6. 20. e5+ Kh5 21. exf6 Lxf6 22. Lxf6 gxf6 23. Tb3 Da5 24. Txf6 Ld7 25. Pe4 Zwarts koning is een makkelijke prooi. 25…Lg4 26. h3 Tg8 27. hxg4+ Txg4 28. Le2 De1+ 29. Kh2 Zwart gaf op. Na 29...Dxe2 30. Th3+ Th4 is 31. Txh4+ Kxf4 32. Tf4+ de nauwkeurigste manier om te winnen.

    • Hans Ree