Professoren: laat alle promovendi eed zweren

Zoals artsen de eed van Hippocrates afleggen, zo zouden alle promovendi tijdens hun promotie een eed moeten afleggen. Dat zeggen drie hoogleraren en leden van De Jonge Akademie, een platform van jonge topwetenschappers, in deze krant.

Neurofysioloog Huib Mansvelder, filosoof Ingrid Robeyns en aardwetenschapper Maarten Kleinhans deden die suggestie tijdens een discussie over het voorkomen en opsporen van wetenschapsfraude. Met de eed zouden onderzoekers moeten beloven kernwaarden van de wetenschap in het oog te houden, zoals waarheidsvinding en onderzoek ten bate van de maatschappij.

Onderzoekers die tegen de eed zondigen door bijvoorbeeld met gegevens te knoeien, zouden hun doctorstitel kwijtraken, suggereren de hoogleraren. Maar de eed kan ook een leidraad en ruggesteun zijn in het competitieve wetenschapsklimaat waarin de werkdruk hoog is.

Juist dat klimaat baart de hoogleraren zorgen. Meer dan het individuele geval van sociaal-psycholoog Diederik Stapel, die werd betrapt op het vervalsen van onderzoeksresultaten. Bezuinigingen laten de werkdruk steeds verder oplopen, zeggen de drie, en het topsectorenbeleid dwingt onderzoekers ertoe steeds vaker met bedrijven samen te werken. Dat kan onderzoekers in de verleiding brengen om ‘bochten af te snijden’. Om een lastig datapunt te negeren, een controle-experiment achterwege te laten of mee te buigen met wensen van financiers.

Het voorkomen en opsporen van zulke vormen van fraude wordt in Nederland nu te veel aan het toeval overgelaten, vinden de hoogleraren. Ze bepleiten aan elke universiteit een onafhankelijke integriteitspersoon. En colleges wetenschapsethiek.

Lees verder: Wetenschap p 4-5