MicroRNA's remmen groei aneurysma's

Jaarlijks overlijden circa duizend mensen aan een aneurysma van de aorta. De wand van hun grote lichaamsslagader is plaatselijk zo verzwakt dat hij als een ballon uitstulpt en uiteindelijk knapt met een hevige inwendige bloeding als gevolg. Onderzoekers van de Stanford University of Medicine hebben nu een klein RNA-molecuul ontdekt, microRNA-21, dat de zwakke plek helpt versterken en de groei van het aneurysma vertraagt.

Er zijn medicijnen die de vorming van microRNA-21 (miR-21) stimuleren, maar die kunnen schadelijk zijn voor lever en hart. Daarom zoeken de onderzoekers nu naar methoden om deze middelen alleen in de aorta toe te dienen (Science Translational Medicine, 22 februari).

Eigenlijk zochten de onderzoekers naar mogelijke oorzaken van het ontstaan van aneurysma’s. Die zijn allerminst duidelijk. Ze kunnen in alle slagaders optreden, maar die van de aorta komen het meest voor en zijn ook het gevaarlijkst. Ze ontstaan pas op latere leeftijd, meestal ter hoogte van de navel en vaker bij mannen dan bij vrouwen.

Veel patiënten hebben ook atherosclerose, maar ook hoge bloeddruk en de hoeveelheid elastisch weefsel en bindweefsel in de vaatwand spelen een rol. Roken is een beruchte risicofactor. Een nare eigenschap van aneurysma’s is dat ze meestal ongemerkt ontstaan en alleen bij toeval worden ontdekt. Opereren gebeurt alleen als de risico’s van het aneurysma groter zijn dan van een operatie.

Micro-RNA’s als miR-21 zijn kleine RNA-moleculen die de activiteit van genen reguleren. De onderzoekers vermoedden al enige tijd dat dergelijke moleculen een rol spelen in aneurysma’s. Daarom onderzochten zij kunstmatige bij muizen opgewekte aneurysma’s en vaatweefsel van geopereerde patiënten naar het voorkomen ervan.

Zo ontdekten ze dat miR-21 in de uitstulpende vaatwanden actiever is dan daarbuiten. Het bevordert er de celdeling. Als de onderzoekers deze stof in muizen extra activeerden werd de groei van het aneurysma vertraagd en nam de kans op scheuren af. Bij muizen die dit microRNA niet kunnen aanmaken trad het tegenovergestelde effect op. Blijkbaar helpt de verhoogde activiteit van miR-21 om de stevigheid van de aortawand zo lang mogelijk in stand te houden.

Intussen zijn de onderzoekers nog een tweede microRNA op het spoor, miR-29b. De activiteit daarvan neemt juist af. Dat is gunstig want normaal remt het de vorming van collageen en andere vezels zie de aortawand juist de nodige stevigheid geven.

Huup Dassen