Kippenvel bij repetitie 'Breivik ontmoet Wilders'

De Balie-directeur Yoeri Albrecht leidde afgelopen week het debat met de omstreden Brits-Palestijnse shariageleerde sjeik Haitham Al-Haddad. „Academische vrijheid is de motor van vooruitgang van onze samenleving.”

Donderdag 16 februari

Dochter Anna van vijf is ziek en dus kan ze niet naar school. Gelukkig werd onze trouwe oppas meteen door Enrica opgetrommeld. Dus iets later op De Balie voor een kop koffie met Erik van Zwam, oud-hoofdredacteur van AT5 die altijd mooie plannen en goeie formats voor programma’s heeft.

Gisteravond in Het Oog op Morgen op Radio 1 geweest, de eerste uitzending met Twan Huys als presentator. De Vrije Universiteit heeft, na een motie van Tweede Kamerlid Joel Voordewind van de ChistenUnie, de komst van ‘sjeik’ Al-Haddad afgelast. Ik heb de organiserende Islamitische Studentenvereniging Amsterdam via een mailtje naar hun site aangeboden dat ze de bijeenkomst bij ons in De Balie mogen houden.

De studenten nemen uiterst voorzichtig contact op. Ze zijn zich lam geschrokken van de aandacht en controverse. Ze willen alleen hun voornamen noemen en onder geen enkel beding contact met de pers. Dat is jammer omdat werkelijk ieder medium in Nederland contact met ze wil.

Naar Hilversum om als vast panellid bij Lunch!, middagprogramma van Radio 1, commentaar te geven op de media.

Media over de media geeft mij altijd een vreemd gevoel. Media zijn te veel met zichzelf bezig. Maar het is leuk om over actualiteit te spreken. Frank du Mosch zit prettig voor en we praten wederom over Al-Haddad.

Voor mij is het belangrijk om Al-Haddad uit te nodigen. Want ik begrijp niet dat de Tweede Kamer mensen vooraf het spreken in ons land onmogelijk wil maken. Vrijheid van meningsuiting is een grondrecht, ik zou hopen dat de Tweede Kamer dat grondrecht waarborgt en niet aantast. Als de Tweede Kamer geen fiducie heeft in de rechtsstaat, het Openbaar Ministerie (OM) of de politie, dan moet ze wat mij betreft meer geld vrijmaken voor het OM. Maar dan moet ze niet met moties over de uitingen van individuen onze rechten aantasten. Deze keer is het dan een zogenaamde sjeik, een volgende keer is het met hetzelfde gemak Hans Teeuwen die het spreken onmogelijk gemaakt wordt. Daarbij is het onbegrijpelijk dat een universiteit haar activiteiten laat beïnvloeden door de politiek. Academische vrijheid is de motor van vooruitgang van onze samenleving.

Om tien uur ’s avonds zitten Balieredacteur Olivier Willemsen en ik in theatercafé Podium Mozaïek met de studenten van de ISA. We spreken af dat ze welkom zijn om hun besloten programma te houden zoals zij dat willen, mits er ook een open debat met Al-Haddad mogelijk is. Een debat in aanwezigheid van de pers met deelname van de zaal. Ik stel GroenLinks-Kamerlid Tofik Dibi voor, jurist/columnist Afshin Ellian en journalist Kustaw Bessems als gesprekspartners. Na heel lang praten komen we het zo overeen, mits Al-Haddad akkoord gaat.

Vrijdag

Een vroeg telefoontje met de woordvoerder van Al-Haddad. Hij is akkoord. Spijtig genoeg blijkt Ellian niet te kunnen.

Een compleet gekkenhuis. Zodra ik de telefoon neerleg gaat hij weer. Alle media komen langs. Er is veel overleg met de politie. Burgemeester Eberhard van der Laan heeft me telefonisch laten weten dat Amsterdam groot belang hecht aan vrijheid van meningsuiting, maar zeer streng zal zijn als er antisemitische uitspraken gedaan worden. Dat stelt mij gerust. De burgemeester heeft een heldere opvatting over het functioneren van de rechtsstaat.

Ik nodig in de loop van de dag een aantal mensen uit die ik in staat acht om vanuit de zaal het gesprek op niveau te krijgen. Dat zijn onder anderen Ebru Umar, Nehad Selim, Ehsan Jami en Damon Golriz.

Ik begin die avond in de Grote Zaal met een paar zinnen over onze zojuist overleden oud-directeur Anil Ramdas. Pieter Hilhorst doet datzelfde in de Salon waar hij ons programma Politieke Junkies leidt.

Het debat met Al-Haddad blijkt inderdaad open. Open maar heftig. De uitspraken van Al-Haddad zijn wat mij betreft diep schokkend. Afvalligen moeten als verraders gedood worden, mannen en vrouwen hebben niet dezelfde rechten, overspel moet met steniging bestraft worden. Ook twijfelt de ‘sjeik’ er niet aan dat hij de waarheid in pacht heeft en dat er buiten zijn waarheid geen waarheid mogelijk is. De sharia biedt in zijn ogen de oplossing voor ieder probleem en hij spant zich in om Allahs wet wereldwijd in te voeren.

Het gesprek na afloop aan de bar is lang en heftig.

Zaterdag

Prachtprogramma in huis. Een symposium rondom het werk van beeldend kunstenaar Jan Dibbets. Bij hoge uitzondering spreekt de meester publiekelijk over zijn eigen werk. Hij omschrijft de Nederlandse musea als een van de meest conservatieve krachten in de Nederlandse kunst. De zaal zit tjokvol kunstenaars. De eenvoudige maaltijd na afloop is lang en erg gezellig. Marlène Dumas blijft tot sluitingstijd. We spreken af dat we ook rondom haar werk een avond gaan doen.

Zondag

Naar Scheveningen voor een rustige dag met de neefjes. Voor de kinderen geen groter feest dan dat.

Maandag

Denen, Engelsen en Fransen op bezoek. We bespreken samen met de bestuursleden van de Stichting Democratie en Media, Adriaan Stoop en Heikelien Verrijn Stuart, een nieuw een spannend internationaal media project. Ook De Balie en de Vereniging Veronica zijn partners. Als dit gaat lukken doen we in Amsterdam echt iets nieuws voor de Europese journalistiek.

Dinsdag

Van de eerste repetitie van de theatertekst Breivik ontmoet Wilders in de Salon van De Balie krijg ik kippenvel. Acteurs Hugo Koolschijn en Thijs Römer lezen zo intens, dat ik allerlei nieuwe aspecten in de tekst van Theodor Holman ontdek. Holman heeft de prachtige tekst in onze opdracht geschreven en ik dacht dat ik als meelezer de tekst door en door kende. Wij laten vaker theaterteksten maken om zo maatschappelijk debat en eigentijdse geschiedenis bespreekbaar te maken. Theater is een kunstvorm die zowel intellectueel is, als direct hard binnenkomt bij de toeschouwers. Een kunstvorm die goed bij De Balie past.

Woensdag

Directieoverleg en functioneringsgesprekken. De Balie is een prachtige plek om te werken. We stellen een advertentietekst op voor een nieuwe programmamaker. Bezoek van een lange stroom mensen met ideeën voor programma’s.

Atelierbezoek bij Marc Raven. Wat een krachtig nieuw werk heeft hij. Veel verf en kleur. Ik besluit een schilderij te kopen.

Donderdag 23 februari

Sollicitatieronde voor een nieuwe communicatiemedewerker. Dat wordt moeilijk kiezen. Eind van de middag is de Amsterdamse Kunstraad op bezoek. Dianne Zuidema, mijn mededirecteur, en ik voeren een lang en intens gesprek over onze vele plannen, onze mogelijkheden en doelen.

Goed dat de commissie, die mede over de toekomst beslist, niet over één nacht ijs gaat.