In Gaza is Hamas voor veel mensen de vijand

De bevolking van de Gazastrook is ervan overtuigd dat Palestijnse eenheid haar uit haar misère zal halen. Maar het Hamas-bewind kan dat niet opbrengen.

Palestinian boys hold candles during a protest in Gaza City against widespread blackouts February 14, 2012. The Gaza Strip's only power station, which supplies the Palestinian enclave with up to two-thirds of its energy needs, was shut down on Tuesday because of a shortage of fuel smuggled in from neighbouring Egypt. REUTERS/Ibraheem Abu Mustafa (GAZA - Tags: POLITICS ENERGY) REUTERS

Na zonsondergang zitten in Gaza-stad tien mannen op straat in de kou rond een vuurtje waarop een pot zoete thee kookt. Echt gezellig wordt het niet. De Gazanen hebben al weken alleen overdag enkele uren elektriciteit. Toch is de energierekening gestegen. Gevraagd wie ze de schuld geven van hun misère brommen ze in koor: Hamas.

Ze hebben wel iets anders aan hun hoofd dan zich druk te maken om wat zich afspeelt in Syrië, waar de opstand de leiders van de Palestijnse fundamentalistische beweging Hamas dwingt te vertrekken. Ze piekeren ook niet over Egypte, waar de top van Hamas bijeen is om te praten over verzoening met aartsrivaal Fatah. En toch willen de mannen rond het vuur niets liever dan dat. „Eenheid is de enige oplossing voor onze problemen.”

Verzoening tussen Hamas (aan de macht in de geblokkeerde Gazastrook) en de rivaliserende partij Fatah (regeert de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever) leek aanstaande. Fatah-leider Mahmoud Abbas en Khalid Meshaal, Hamas-chef in ballingschap, tekenden eerder deze maand in Doha, Qatar, een principeakkoord voor een eenheidsregering onder leiding van Abbas die verkiezingen moet voorbereiden om een einde te maken aan jarenlange Palestijnse tweespalt.

Gisteren werden onderhandelingen over een eenheidsregering echter uitgesteld, volgens Fatah omdat Hamas weigert kiezers in de Gazastrook te laten registreren. De mannen rond het vuur in Gaza geloofden er toch al niet in. „We kennen onze leiders. Zij willen geen akkoord. Zij willen in hun villa’s blijven, met hun lijfwachten en dure auto’s. Ze profiteren van de verdeeldheid.”

Hamas is ook intern verdeeld over de kwestie van verzoening. Grofweg zijn de leiders die buiten de Gazastrook verblijven vóór, en de leiders in Gaza tegen. Zo noemde Hamas-leider in Gaza Mahmoud al-Zahar het Doha-akkoord „verkeerd” en Meshaals handelen „onacceptabel”. Tegen een Egyptisch persbureau zei hij: „Niemand heeft de mening gevraagd van Hamas-leiders in Gaza die de ware, sterkste kant van de beweging vertegenwoordigen.”

Tegenover Zahar en de zijnen staan Meshaal en andere Hamas-leiders buiten de Gazastrook. Hun besluit om in Qatar een akkoord te tekenen is onder grote druk tot stand is gekomen. Meshaal, die officieel nog in Damascus woont, heeft sinds de opstand in Syrië in feite geen veilige thuishaven meer en bovendien weinig geld. Iran sponsort Hamas niet meer omdat Hamas geen steun voor het Syrische regime wil uitspreken.

Hamas weigert politieke stellingname in ruil voor geld, aldus Hamas-woordvoerder Fawzi Barhoum. „Het Syrische regime zorgt goed voor de Palestijnse vluchtelingen. Wij respecteren dat. Maar we zijn pragmatisch. Syrië verkeert in crisis. Met Damascus als thuisbasis kan Hamas niet vrij bewegen. En we moeten met alle nieuwe leiders van na de opstanden praten.”

Qatar bood Meshaal soelaas – op voorwaarde dat hij zich met Abbas zou verzoenen. Voor Qatar geldt die verzoening als een prestigeproject in de leiderschapstrijd in het Midden-Oosten die volop woedt sinds de machtsverhoudingen door de Arabische opstanden gingen schuiven. Ook Egypte steekt veel energie in de verzoening in de hoop dat het succes op zijn conto komt.

In Gaza zijn er ook Hamas-leiders voor een eenheidsregering met Fatah. Maar zij houden hun mond, bang te worden gedood. Af en toe verdwijnt er een Hamas-lid dat dan zou zijn „omgekomen tijdens een missie”. Veel leden van Hamas wachten nog met kiezen tussen Meshaal en het gezag in Gaza.

„Uiteindelijk stemt heel Hamas in met verzoening”, zegt woordvoerder Barhoum. Van een scheuring is volgens hem geen sprake. „Het is normaal dat sommige Hamas-leiders zich afvragen of het mag van de wet.” Volgens de Palestijnse basiswet mag Abbas geen premier zijn, aldus Barhoum. „Om de wet te wijzigen moet eerst het verlamde parlement worden geactiveerd.”

Hij zegt er niet bij dat de helft van het parlement opgesloten zit in Gaza en het dus niet bijeenkomen kan. De verwachting is dat de Hamas-leiders in Gaza – als ze al met verzoening instemmen – zullen blijven traineren door onmogelijke eisen te stellen. Op de grond zal er weinig veranderen.

Elke fatsoenlijke machthebber was al lang opgestapt als hij zijn volk zo in de kou liet zitten, zegt Jamal Salama (46 en werkloos) op straat rond het vuur. „Maar Hamas? Hamas heeft de energiecrisis zelf veroorzaakt. De benzine voor de elektriciteitscentrale houdt Hamas voor zichzelf”, aldus Salama. „Wij zien het. De mensen koken van binnen. Als er nu geen verzoening komt, komen we in opstand.” Echt niet, zegt een ander, „Hamas schiet ons dood”.

Als je de Palestijnen in Gaza hoort praten, lijkt het of ze enkel Palestijnse vijanden hebben: voor veel gewone Gazanen is de vijand de Hamas-regering in Gaza, die niet in de basisbehoeften voorziet. Voor Hamas is Fatah de vijand, of het zijn Hamas-leden die anders denken over een akkoord met Fatah. Over Israël, dat de Gazastrook blokkeert, hoor je in deze barre dagen eigenlijk niemand.