'Het is regelneverij en cijferfetisjisme'

Er was reden om in te grijpen bij Inholland, dat ziet Thom de Graaf ook wel. Maar hij hoopt dat ‘Den Haag’ zich nu niet op detailniveau met ‘zijn hbo’ gaat bemoeien.

DEN HAAG - Thom de Graaf Eerste Kamerlid voor D66 Eerste Kamerlid, Eerste Kamer, senator, politiek, politicus, volksvertegenwoordiger, parlementarier, portret, Dijkstra bv

Even rustig inwerken is er niet bij voor Thom de Graaf, de nieuwe voorzitter van de HBO-raad. Oud-D66-leider De Graaf staat sinds deze maand aan het roer van de vereniging van hogescholen. Die moeten de komende maanden allemaal prestatieafspraken maken met staatssecretaris Zijlstra (Onderwijs, VVD), terwijl de sector nog kampt met de naweeën van affaires met onterecht verstrekte diploma’s.

De Graaf vindt het goed dat het hoger beroepsonderwijs scherp in de gaten wordt gehouden door publiek, pers en politiek. „Als de schijnwerpers aanstaan, valt het eerder op als er iets mis is. Dat probleem kan dan worden aangepakt. Maar we moeten oppassen dat er niet wordt overdreven: er is geen systeemcrisis in het hbo.”

Partijen als de SP en de PVV denken daar anders over.

„Er zijn honderden opleidingen in het hbo. Als er bij drie of vier opleidingen iets mis is, dan is dat erg. Maar je kunt niet spreken van een systeemcrisis. Die beeldvorming wil ik tegengaan.”

Staatssecretaris Zijlstra trekt ondertussen wel de teugels aan. Er komt meer controle op het hbo.

„Als burgemeester van Nijmegen werd ik ook geconfronteerd met de toenemende neiging van landelijke politici om zich tot op detailniveau met zaken te bemoeien. De behoefte aan controle wordt sterker en de staatssecretaris geeft daaraan toe.

„Ik heb er geen problemen mee om afspraken te maken, maar we moeten wel opletten met die prestatieafspraken, vooral als die gekoppeld worden aan de bekostiging. Want er wordt op gestuurd waarvoor wordt betaald: en in dit geval is dat studierendement.”

Had de politiek dan niets moeten doen naar aanleiding van de problemen bij Inholland en andere hogescholen?

„Nee, er was reden om in te grijpen. Maar we hebben nu al de Onderwijsinspectie die scherper oplet en straks is er extern toezicht op examens. En dan moeten de hogescholen ook nog van alles gaan rapporteren aan het ministerie. Ik zie een ontwikkeling waarbij, allicht met de beste bedoelingen, steeds meer bureaucratie en regelneverij ontstaat. Den Haag lijdt momenteel aan cijferfetisjisme.

„Maar goed, ik denk niet dat Zijlstra, na één gesprek met mij, op zijn schreden terugkeert. Dus ik heb hem gevraagd de afspraken in ieder geval beknopt te houden. Zet wat op één A4’tje kan, niet op veertig.”

Als lid van de Tweede Kamer plaatste u kanttekeningen bij de schaalvergroting in het onderwijs. Hoe denkt u daar nu over?

„Een grote school is niet per se een slechte school. Het gaat erom dat het onderwijs kleinschalig is ingericht. Onder welke vlag dat gebeurt, is van minder belang. En bestuurlijke kleinschaligheid brengt natuurlijk ook problemen met zich mee, laten we dat niet vergeten. Maar als het beter is voor het onderwijs als een school defuseert, dan moet dat kunnen.”

Het kabinet praat volgende maand over verdere bezuinigen. Kan er bij het hbo wat van af?

„Het zou heel dom zijn om op het hoger beroepsonderwijs te bezuinigen. Juist op het hbo wordt het pad van kennis, via kunde, naar kassa doorlopen. De kenniseconomie heeft grote behoefte aan de mensen die van de Nederlandse hogescholen komen. Ik hoop dat het kabinet inziet dat ze niet op alle beleidsterreinen naar rato moeten bezuinigen, maar dat het beter is het onderwijs te ontzien.”