Een mus die de dauw van zijn veren schudt

Miroslav Penkov: East of the West. A Country in Stories. Farrar Straus Giroux, 226 blz. € 23,99

‘Dit verhaal, ook dit verhaal, begint dus met bloed. En met bloed eindigt het. Bloed verbindt de mensen die erin voorkomen en bloed verdeelt hen.’ Zo leidt een in de VS gescheiden Bulgaarse vader zijn verhaaltje-voor-het-slapengaan in bij zijn zevenjarige dochter. Het is het Balkan-cliché, maar dan ondergaan en gerelativeerd door echte mensen.

Het maakt de verhalen van Miroslav Penkov (1982) in East of the West even geloofwaardig als dramatisch. Zijn Bulgarije is gewelddadig, mythisch en down to earth.

Neem de man die een bundel oude liefdesbrieven vindt, gericht aan zijn half verlamde echtgenote. Hij leest ze: vurige, romantische, patriottische brieven, want haar geliefde van weleer trok als guerrilla naar Macedonië om het land te bevrijden – en stierf daar. Als zijn dochter en kleinzoon bij hen intrekken in het verzorgingstehuis, leest de oude man ze voor.

Dat is een goed verhaal, waarin het verleden van verliefde verzetstrijders en het heden van beroertes samenvloeien. Maar Penkov onderstreept het emotioneel gewicht in een zwijgende prachtscène: ‘Ze pakt het boekje op, en ogenblikkelijk komt het tot leven. Het stoffige voorwerp trilt van de aanraking. Een mus, die de dauw van zijn veren schudt. Het hart van een man, dat zichzelf weer tot leven klopt. Een hand die zij wegleidt, onbevallig, afzichtelijk, afschuwelijk. Ik kijk hoe ze haar verschrompelde voet door de kamer sleept en het boekje in het kistje legt.’

Een jong Amerikaanse immigrantenstel – hij Bulgaars, zij Japans – is in Bulgarije voor een betaalbare ivf-behandeling. In het dorp van zijn grootvader krijgen ze een bijna-ongeluk met een zigeunerjongetje, dat een paar dagen later overlijdt. Door hun schuld?

Op wroeging volgt schrik als zij gevraagd worden het dode jongetje en zijn familie te fotograferen. Ze gaan, na veel twijfel, maken de foto’s – tweemaal, indrukwekkende scènes – zitten aan aan het begrafenismaal, en daar krijgen niet alleen kool, lamssoep en riviervis maar ook kruiden tegen kinderloosheid. Kruiden voor ivf-toeristen? Ja. Het buideltje gaat mee.

De magie en de moderniteit mengen zich. Penkov, zelf naar de VS geëmigreerd op zijn achttiende, verenigt met souplesse grote tegenstellingen in zijn verhalen. Dus ja, het begint met Balkanbloed, maar er spreekt uit deze verhalen een veerkracht en een humor uit die van deze bundel méér maken dan zomaar een handvol vertellingen over Bulgarije. Het is de aankondiging van een origineel en groot talent.

Een Nederlandse vertaling door Caroline Meijer en Saskia van der Lingen verschijnt op 22 maart bij De Bezige Bij, 255 blz. €18,50