Een fotograaf geeft antwoord op een ramp

Zodra fotograaf Huub van der Put hoorde dat hij leed aan ALS, ging hij aan de slag. Hij hield al fotograferend zijn ziekteverloop bij. En hij nodigde zijn collega’s uit hem vast te leggen. „Huub had al zijn kracht nodig om te poseren.”

Je wordt ongeneeslijk ziek. Wat dan? Bij fotograaf Huub van der Put, meer bekend van zijn foto’s van de seksindustrie op de Amsterdamse Wallen , werd begin 2010 geconstateerd dat hij leed aan Amyotrofe Laterale Sclerose (ALS). Van der Put, die inmiddels grotendeels verlamd is, besloot het verloop van deze ongeneeslijke spierziekte, met een levensverwachting van anderhalf tot drie jaar, en de impact daarvan op zijn gezin vast te leggen. Verder schakelde Van der Put 26 collega’s in om hem te fotograferen.

Erwin Olaf was een van de fotografen die aan het project deelnam. „Ik heb het uit collegialiteit gedaan. Het is toch een enorme klap wanneer iemand in zo’n korte periode vast komt te zitten in zijn eigen lichaam.” Olaf maakte een portret. Hij besloot om de zieke fotograaf als clown te portretteren. „Toen ik bij hem langsging kon Huub al bijna niet meer bewegen. Hij had een klein rondje op zijn neus zitten. Dat was van een apparaatje waarmee hij zijn computer bediende, zo kon hij nog communiceren. Dat dingetje deed me denken aan de clowns, die ik eerder heb gefotografeerd. Zo ontstond het idee.” Olaf maakte meerdere portretten van Van der Put. Het beeld waarbij de fotograaf niet in de camera kijkt, sprak hem uiteindelijk het meest aan. „Huub heeft enorm sprankelende ogen. Maar dat hij op deze foto meer in zichzelf is gekeerd, vind ik mooi. Hij heeft hier een soort rust, een overgave zelfs.”

Alek Bruessing, bekend onder de naam Alek, was één van de laatste fotografen die Van der Put vastlegde. ,,Ik kende hem niet, maar het was enorm inspirerend om hem te fotograferen. Huub had al zijn kracht nodig om te poseren. Je zag aan zijn ogen met wat voor overgave hij met dit project bezig is. Hij probeerde met al zijn macht om een succes van de foto te maken, dat vond ik indrukwekkend.” Bruessing maakte een indringend portret van Van der Put. Op de achtergrond is een vriend zichtbaar, die eveneens een foto maakt. „Dat die andere fotograaf erop staat, geeft kernachtig weer waar Huub de afgelopen tijd mee bezig is. Hij verzorgt een volledige registratie van zijn eigen einde. Dat gegeven vang ik in deze foto.”

De beelden van de verschillende fotografen maken deel uit van een dubbelproject dat wordt gevat in het boek The Mind is a Muscle. Dit boek, samengesteld door Erik Kessels en Anthon Beeke, bevat het intieme fotodagboek van het ziekteverloop dat Van der Put zelf maakte, samen met zijn vrouw Marije en zijn zoon Sal. Daarnaast bevat het boek het commentaar op zijn ziekteproces van de de fotografen die hij uitnodigde.

In het boek staan veel portretten van Van der Put. Fotojournalist Joost van den Broek koos echter voor een meer journalistieke benadering. Twee keer ging Van den Broek bij zijn collega langs.

Hij maakte een fotoserie van zo’n zes, zeven beelden. „Voor het boek heb ik een documentair beeld gekozen dat op een realistische manier de situatie laat zien. Het is een foto die ik in de ochtend heb gemaakt van Huub. Zijn vrouw Marije had me uitgelegd dat hij maar in twee houdingen kan slapen. Op zijn rug of op zijn zij.’s Nachts moet hij een doekje vasthouden omdat zijn handen verkrampen.”

Van den Broek noemt de foto ‘gelaagd’. „Huub is heel dun en je ziet aan zijn houding en zijn gezichtsuitdrukking dat hij het zwaar moet hebben. Tegelijkertijd is daar zijn vrouw die zich liefdevol over hem heen buigt en zijn hand vasthoudt. Die twee kanten zijn in één beeld verenigd. De situatie is schrijnend, maar hij is niet alleen in zijn strijd.”

Rosan Hollak

Het boek ‘The mind is a muscle’ (samenstelling Erik Kessels en Anthon Beeke), komt op 27 februari uit.Expositie tot 6 april in Fotogalerie In de Gewelven, Kunstkasteel te Woerden. www.fotogalerieindegewelven.nl

    • Rosan Hollak