Dat economenplan draagt juist bij aan het geringe vertrouwen

Het plan van 22 economen om de hypotheekrente aan te pakken komt ongelegen, vindt Henk Folmer.

Wel 22 economen lanceerden eergisteren een plan om de woningmarkt te hervormen. Volgens initiatiefnemer Lans Bovenberg is herstel van consumentenvertrouwen de belangrijkste reden. Dat vertrouwen is nu laag, omdat het publiek verwacht dat er ‘iets’ met de hypotheekrente en de huren zal gebeuren.

Je hoeft geen topeconoom te zijn om te voorspellen dat het kabinet weinig goeds in petto heeft voor huizenbezitters en huurders. In het gunstigste geval worden de noodzakelijke herzieningen van de woningmarkt nog een tijdje vooruitgeschoven. Waarschijnlijker is dat in het Catshuis wordt besloten om de lasten te verzwaren in een andere vorm dan beperking van de hypotheekrenteaftrek, om standvastig te lijken en de gedoogpartner binnenboord te houden.

Het is twijfelachtig of het plan van de economen de argwaan tegen de kabinetsplannen wegneemt en bijdraagt aan herstel van het consumentenvertrouwen. De onzekerheid over de woningmarkt is bepaald niet de enige factor die het consumentenvertrouwen ondermijnt. Anders hadden we er al jaren mee te maken gehad. Ook de bezuinigingsmaatregelen, verlaging van de pensioenen, de eurocrisis, bedrijfssluitingen en de recessie in grote delen van Europa zijn van belang. Helaas weten we niet hoe groot de invloed is van elk van deze factoren. Het economenplan is de bevestiging van het bange vermoeden van aspirant-kopers dat er ‘iets’ staat te gebeuren. Gevoegd bij alle overige onzekerheden zou het plan voor twijfelaars wel eens het extra duwtje kunnen zijn om de aanschaf van een huis nog maar een tijdje uit te stellen. Het plan had beter kunnen worden gelanceerd op een moment dat de recessie is afgewend en de huizenprijzen weer in de lift zitten.

Voorgesteld wordt om de beperking van de hypotheekrente te koppelen aan verlaging van het hoogste belastingtarief tot onder de 50 procent. De economen stellen dus voor om de bevoorrechte positie van de hogere inkomensgroepen te continueren. Het laat zich gemakkelijk raden hoeveel vertrouwen dit wekt bij lagere inkomensgroepen. In dezelfde categorie van bezwaren valt het voorstel om afschaffing van de overdrachtsbelasting te financieren met een hoger eigenwoningforfait. Het effect van de eerste maatregel wordt dan meteen weer teniet gedaan.

De woningmarkt is dringend toe aan hervorming. Het plan doet hiertoe goede aanzetten, waarvan de geleidelijke afbouw van de hypotheekrenteaftrek en het geleidelijk marktconform maken van de huren de juiste kernpunten zijn. Het schiet alleen zijn doel voorbij doordat het een valse voorstelling geeft over het herstel van het consumentenvertrouwen, continuering van bevoorrechte posities bepleit en een verkeerd tijdschema presenteert.

Henk Folmer is hoogleraar methoden en technieken van ruimtelijk economisch onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen.

    • Henk Folmer