'Zonder plezier lukt het niet'

De Britse band Tindersticks hield het een paar jaar voor gezien. Tot de musici ontdekten dat de muziek zélf het doel moest zijn en niet het veroveren van de wereld.

Sombere heren in nette maatkostuums. De Britse groep Tindersticks komt moeilijk van dat stijve imago af, sinds ze zich in de paskamer bij hun kleermaker lieten afbeelden op de hoes van hun tweede album Tindersticks uit 1995. Hun muziek versterkt dat imago. Altijd lijkt er een wolk van melancholie te hangen boven hun traag voortkabbelende nummers. Anders dan zijn statige podiumverschijning meldt zanger Stuart Staples zich tamelijk monter voor een gesprek over het nieuwe album The Something Rain, in een vlot leren jasje en met bakkebaarden waar Elvis u tegen zou zeggen.

„Wij zijn gewone mannen met gewone humor”, zegt Staples over de ingebakken verwachting dat het bij Tindersticks altijd somberheid troef zou zijn. „Muziek maken is een serieuze bezigheid, maar je houdt het niet vol als het plezier ontbreekt.” Ze moesten er een paar jaar tussenuit om dat weer terug te vinden. Stuart Staples maakte twee soloplaten. Hij verhuisde uit de bakermat Nottingham naar het Limousingebied in Midden-Frankrijk, waar hij zijn eigen opnamestudio Le Chien Chanceux begon.

In 2006, toen Staples voor een eenmalig concert herenigd werd met gitarist Neil Fraser en organist David Boulter, was de vonk er opeens weer. „In die solitaire jaren daarvoor vroeg ik mij regelmatig af of de inspiratie op was. Dat bleek geenszins het geval, en spelen in een groep met vrienden is uiteindelijk wat ik het liefste doe. We zijn gegroeid als mensen. Dat klinkt als een cliché, maar als je een band begint heb je een jeugdige strijdvaardigheid die met de jaren slijt. Daar komt iets anders voor in de plaats; een onderling respect dat niet meer gebaseerd is op de verwachting dat je samen de hele wereld moet gaan veroveren. Het muziek maken op zich is ons doel geworden.”

De uitgangspunten bleven in het twintigjarig bestaan tamelijk constant. Met zijn van melancholie doortrokken lage stem schildert Staples mistige schilderijen met woorden, op trage muziek waarin het altijd herfst lijkt te zijn. Niet voor niets werd Tindersticks hofleverancier van soundtracks bij de films van de Franse filmmaakster Claire Denis, van Nénette et Boni (1996) tot White Material (2009). „Het maken van filmmuziek is onze tweede natuur”, zegt Staples die zich met l’Intrus (2004) ook solo met het medium inliet. „Ik ben per definitie meer geïnteresseerd in muziek die beelden oproept, dan in kant-en-klare liedjes die geen ruimte voor interpretatie bij de luisteraar laten.”

Stuart Staples vindt het niet nodig om als een klassieke frontman van een rockband altijd in het middelpunt van de belangstelling te staan. Het nieuwe album opent met het negen minuten lange muziekstuk met gesproken woord Chocolate, waarin David Boulter een liefdesverhaal met verrassende afloop vertelt. Staples vindt het boeiend om luisteraars die een vaste verwachting hebben van wat Tindersticks-muziek zou moeten zijn op het verkeerde been te zetten. „Zo’n lange intro voert je zachtjes binnen in ons universum. Daarna is opeens alles mogelijk. De meest fascinerende muziek speelt zich af in een grijs gebied waar niet elke tekstregel of elk instrument duidelijke contouren heeft. Pas wanneer tekst en muziek één geheel vormen, kan de luisteraar zich erdoor laten meevoeren.”

De groep die zich op het podium soms liet aanvullen tot orkeststerkte met blazers, violen en cello is nu weer terug bij de basisbezetting van vijf man. Een waardevolle aanvulling op het album is de door gastmuzikant Thomas Bloch bespeelde crystal bachet, een installatie van glazen staven die een ijl geluid voortbrengen als ze met vochtige vingers beroerd worden. Typisch een geluid dat bij de muziek van Tindersticks past, vindt Staples: mysterieus en niet thuis te brengen als iets wat je eerder bij een popgroep hebt gehoord.

Albumtitel The Something Rain werd ingegeven door de wens om de muziek niet van een eenduidig etiket te voorzien. „In popsongs wordt regen vaak als een allegorie gebruikt voor ellende of zegeningen die uit de lucht vallen. Vaak gaat het over regendruppels die als tranen op de grond spatten. The Something Rain laat de mogelijkheid open om zelf iets in te vullen. Misschien denken sommige mensen bij regen wel aan heel prettige dingen. Dan kun je er ‘the beautiful rain’ van maken, of ‘the mercyful rain’. Onze muziek heeft altijd een open eind.”

‘The Something Rain’ verschijnt deze week bij V2. Tindersticks treedt 11 maart op in de Rabozaal, Amsterdam.

    • Jan Vollaard