We staan rood, voor 10.112.000.000 euro

Nederlanders leenden vorig jaar meer, stonden dieper rood en trokken vaker hun creditcard. Met ‘ontschulden’ hebben we weinig.

Rotterdam. Ontschulden. Het is een lelijk woord, maar iedereen moet eraan geloven. Ogenschijnlijk.

Eurolanden als Griekenland, die het afgelopen decennium zijn geleid door politici die structureel meer uitgaven dan ze binnengekregen moeten bezuinigen. Banken – als Royal Bank of Scotland – die met geleend geld de wereld wilden veroveren, hebben zich vertild. Ze moeten nu onderdelen verkopen, bankiers ontslaan en kapitaalbuffers verhogen.

Wie doen niet mee? Wie maken juist meer gebruik van persoonlijke leningen, uitgestelde afbetalingen en opgerekte creditcardlimieten om vakanties, televisies auto’s en andere aankopen te financieren?

Juist. De Nederlandse consument. Dat blijkt uit cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek gisteren bekend heeft gemaakt. Nederlandse huishoudens sloten vorig jaar voor 9,7 miljard euro aan consumptieve leningen af, een half miljard meer dan in 2010. Het bedrag aan verstrekte consumptieve kredieten is weliswaar lager dan de 10,9 miljard die Nederlanders in 2008 leenden, maar van het serieus afbouwen van schulden lijkt geen sprake.

Opmerkelijker dan hoeveel Nederlanders leenden, is hoe ze aan het geld kwamen. Voor het eerst stonden Nederlanders gezamenlijk voor meer dan 10 miljard euro rood, meldt het CBS. Ter vergelijking, eind 1970, het beginjaar van de datareeks, stonden Nederlanders voor in totaal 24 miljoen euro rood.

Als Nederlanders rood staan, bedraagt het tekort op hun betaalrekening gemiddeld 3.800 euro, 1.000 euro meer dan vijf jaar geleden.

Nederlanders gebruiken ook liever hun creditcard dan een aparte lening om aankopen te financieren. Voor het eerst werd vorig jaar in Nederland meer (4,5 miljard euro) via een creditcard gefinancierd dan via een consumptief krediet (3,9 miljard euro) bij een bank. De creditcardrente is vaak hoger dan die op krediet.

De instanties en organisaties die Nederlanders willen behoeden voor de gevolgen van excessief leengedrag vinden de groeiende schuldenlast zorgelijk. Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) laat in een reactie weten dat het raadzaam is bij grote aankopen na te gaan of de rente op een persoonlijke lening lager is dan op een creditcard. Het Bureau Kredietregistratie in Tiel meldt dat 7,4 procent van de uitstaande leningen in Nederland niet op tijd worden afgelost. Eind 2010 was dat 6,6 procent.

Economen van het McKinsey Global Institute, de denktank van het adviesbureau, becijferden onlangs dat de tien grootste economieën ter wereld de private schuld (huishoudens, bedrijven en banken) met 1.500 miljard dollar, ofwel 2 procent, hebben verlaagd sinds het hoogtepunt in 2008, voordat de financiële crisis duidelijk maakte dat de houdbaarheidsdatum van de Westerse schuldeneconomie verstreken was.

Het is de vraag of Nederlanders dit jaar aan die trend mee doen, of juist dieper wegzakken in het rood. Volgens het Centraal Planbureau daalt de koopkracht van huishoudens met 1,25 procent. Als Nederlanders hun huidige levensstijl koste wat kost willen behouden, zullen ze ergens meer geld vandaan moeten halen. Ze kunnen minder sparen, maar ze kunnen ook meer schulden aangaan op creditcards en betaalrekeningen.

Consumenten kunnen ook beseffen dat hun positie steeds minder rooskleurig is. Nederland zit in recessie. De werkloosheid stijgt snel. Het CBS maakte vorige week bekend dat 6 procent van de beroepsbevolking zonder baan thuis zit. Dat is nu al hoger dan de werkloosheidspiek die volgde op de vorige periode van economische krimp.

De huizenprijzen dalen en dat heeft gevolgen. Economen van De Nederlandsche Bank schetsen een somber beeld in de laatste Overzicht Financiële Stabiliteit, een halfjaarlijkse analyse van de stand van de economie. Als gevolg van de dalende huizenprijzen, dalende reële lonen en oplopende werkloosheid kampen steeds meer Nederlandse huishoudens met een negatief vermogen. Kort door de bocht: de waarde van hun huis, spaargeld en aandelen weegt niet meer op tegen de omvang van hun hypotheek- en andere schuld. Eind 2010 had 9 procent van de Nederlandse huishoudens netto een schuld. In een groeiend aantal gevallen bedraagt het gat meer dan tienduizend euro.

Tijd om die creditcard even niet trekken?