Voor elke maagd een gruwelijk lot

„Liefde is goed als er fantasie is”, vindt regisseur Matthijs Rümke. Hij maakte een theaterversie van de Perzische klassieker De vertellingen van Duizend-en-één-nacht. Een hoofdrol is er voor Marc-Marie Huijbregts, die op het podium transformeert tot Sheherazade.

Sensueel, broeierig, sprookjesachtig. Dat zijn de sleutelwoorden voor acteur Marc-Marie Huijbregts die de rol vertolkt van Sheherazade in de voorstelling Vertellingen van 1001 Nacht door Het Zuidelijke Toneel. Tijdens een repetitie komt Marc-Marie Huijbregts als zichzelf op, zonder toneelkostuum. Daarna transformeert hij tot de betoverende verhalenvertelster.

In de eeuwenoude raamvertelling treft elke maagd een gruwelijk lot. Na een liefdesnacht met de sultan wacht de volgende ochtend de dood. Tot hij Sheherazade als nieuwe bruid in zijn slaapvertrek ontbiedt. Zij weet aan de dood te ontsnappen door de sultan een verhaal te vertellen waar ze mee stopt wanneer de ochtend aanbreekt. De sultan, vertolkt door John Buijsman, smeekt haar het verhaal verder te vertellen, en zo gaat het duizend-en-enige nachten door. Buijsman is „de antipode van Sheherazade”, aldus regisseur Matthijs Rümke. „Hij is een black spider. Wreed, en hongerig naar meisjes. Sheherazade moet hem ervan overtuigen dat zuivere liefde veel belangrijker is dan veelwijverij. De liefde kent twee mogelijkheden: ofwel je neemt elke dag een nieuwe partner ofwel je projecteert in je eigen geliefde duizend andere vrouwen. Liefde is goed als er fantasie is.”

Huijbregts draagt, na zijn metamorfose tot Sheherazade, weelderige haarvlechten en een glanzend lang gewaad. Rümke geeft als spelopdracht aan Marc-Marie Huijbregts: „Jij moet met je stem al die duizend maagden die gedood zijn weer tot leven wekken.” Het decor roept een oriëntaalse sfeer op. De achtergrond bestaat uit een mashrabya, een rijk gedecoreerd scherm voor de vrouwenvertrekken waardoor je wel van binnen naar buiten kunt kijken maar niet andersom.

Tekstschrijver Peer Wittenbols heeft een opmerkelijke ingreep gedaan: in plaats van de vertellingen nacht na nacht door te laten lopen heeft hij het hele verhaal en de vertellingen geconcentreerd in één nacht. Wittenbols: „Het kerngegeven van 1001 Nacht is de onbereikbare liefde, in uiteenlopende vormen. De smachtende liefde, de onvoorwaardelijke liefde en de alles overwinnende liefde. Deze nacht is de metafoor van alle andere nachten.” Wittenbols heeft voor het schrijven van het script nadrukkelijk rekening gehouden met de hele entourage van de voorstelling. „Als je Marc-Marie Huijbregts de hoofdrol laat vertolken, dan moet je hem de kans geven uit te blinken. Hij is bijvoorbeeld een uitstekend performer. Ik bied hem die mogelijkheid.”

Niet alleen de aanwezigheid van een acteur als Huijbregts, ook de theatermakers en muzikanten verenigd als Ashton Brothers dragen bij tot de veelkleurigheid van 1001 Nacht. Tijdens de repetitie vertolken zij het geluid van de soek, de Arabische markt in de open lucht. Bedwelmende oriëntaalse geluiden klinken op. Het moet zijn als de „lokroep van de oosterse wereld”, zoals Rümke het uitdrukt. „We verleiden de toeschouwers met muziek en weelderige kostuums, en met prachtige verhalen die Sheherazade vertelt.” Of, zoals Marc-Marie Huijbregts eraan toevoegt: „Elk liefdesverhaal dat ik vertel, geldt als metafoor van alle grote liefdes.”

‘Vertellingen van 1001 Nacht’ door Het Zuidelijk Toneel. Première: 25/2 Theaters Tilburg. Inl: hzt.nl