Pin-up met baard

Calendar Girls, de film waarin ‘gewone’ vrouwen bloot op de foto gaan, is nu een theaterstuk. Hoe krijg je vrouwen zo ver?

Gaan ze echt uit de kleren? Staan actrices Henriëtte Tol, Lieneke le Roux en Diana Dobbelman inderdaad bloot op de planken? Zij spelen in Calendar Girls, een komisch toneelstuk over de leden van een plattelandsvrouwenbond, die het nooit in hun hoofd zouden halen te poseren voor een naaktkalender. En die dat toch deden, voor een goed doel.

Het verhaal is waargebeurd, in 1999. Die kalender van de Engelse vrouwenbond in Yorkshire kwam er en werd een wereldwijd succes. De film erover, Calendar Girls (2003, met Helen Mirren in de hoofdrol) ook en het toneelstuk naar de film ook weer. Een aanzienlijk deel van film en toneelstuk draait om de vraag: hoe krijg je gewone vrouwen uit de kleren?

Dat lukt niet zomaar, maar het kan. Dat weet ik, ik maakte het mee.

Ik hoorde tot een groep vrouwen, kunstenaars, die in 1995 online waren gegaan. We verkenden een nieuw medium: het wereldwijde web. Het was nieuw, toen. En er waren vooral mannen actief, die zochten naar seks en porno.

In 1997 besloten fotograaf Jetty Verhoeff, kunstenaar Agnes de Ruijter en ik een erotische kalender te maken. Niet zomaar, het zouden ‘Vrouwen met baarden’ zijn en het project zou zich afspelen op internet. ‘Vroeger werden vrouwen met baarden tentoongesteld op de kermis. Tegenwoordig heeft elke macha haar eigen ladyshave’, schreven wij op de website. De baard stond voor kracht. De vrouwen die we selecteerden, waren prachtig én ze waren ambitieus.

Iedere maand zetten we een nieuwe babe online: met een foto en tekst waarin de pin-ups schreven over hun lifestyle en passies, met weblinks. Zo leidden de links van onze wetenschapsbabe naar kunstprojecten van kunstenaars en wetenschappers. We registreerden www.womenwithbeards.org en maakte de website Frans-, Duits-, Nederlands- en Engelstalig. De vrouwen-met-baardenkalender, een onderdeel van de site, kon je downloaden en printen.

We vroegen de vrouwen die we benaderden nogal wat: sexy op een kalender staan en dan ook nog met baard! Januari-babe was schrijfster Natasha Gerson, die net was bevallen. Ze houdt haar dochter Sophie aan de borst als was zij de Heilige Maagd. Natasha konden we makkelijk overhalen, want ze kende mij en Jetty Verhoeff. Maar hoe moest dat met andere vrouwen? We wilden onbekende, maar ook bekende dames.

Door het oude volkslied ‘Allen die willen te kaap’ren varen, moeten mannen met baarden zijn’ te zingen, haalden we vrouwen over. Want het kan: een fraaie pin-up zijn én het cliché parodiëren. De vrouwen deden het, niet voor het goede doel maar voor de lol. Het poseren bleek heerlijk. Een van onze modellen zei: „Ik hoef nooit meer naar de psychiater”. Een ander vond: „Ik wist niet dat baardhaar zo goed bij mijn borsten stond”. Sommigen hielden zelfs hun baard op als ze aangekleed weer naar huis gingen. Maar er was ook een vrouw die niet durfde. En een kennis mompelde: „Als man heb ik hier niet zoveel mee”.

Zonder onze grimeur Ellen Wenniger was het nooit wat geworden. Zij kreeg van tevoren foto’s van het model, tekende daarop een bijpassende baard, telefoneerde met de modellen over hun haarkleur en stelde hen alvast op hun gemak. Na het schminken werd de baardbabe met een oude Ford opgehaald en naar de fotostudio gebracht, dwars door de stad. Voorbijgangers die per ongeluk de auto inkeken reageerden verbijsterd op de bebaarde seksbom.

Poseren voor Verhoeff was inderdaad een feest. Ook ik ging uit de kleren, met verschillende baarden (een volle baard en een hip getrimd snorretje). Met proeffoto’s moesten de modellen immers verleid, dus ik kleedde me steeds meer uit. Om mijn gezichtshaar standing te geven, klapte ik mijn benen bij elkaar zoals mannen die voor blootfoto’s hun piemel verbergen.

Met het verstrijken van de maanden benaderde ik steeds bekendere vrouwen en werd ik beter in het overhalen. Via via lukte het om PvdA-Kamerlid Marjet van Zuijlen te benaderen. Van Zuijlen was een seconde huiverig maar ze vond het project spannend en zei ja.

Ze was onze september-babe en ze was beroemd. Maar het duurde nog twee maanden voor de mainstream media het „oppikten”. ‘Pin-up Kamerlid’ was de kop op de voorpagina van de Telegraaf van 29 oktober 1997, boven de foto van Marjet, met fiks decolleté en stoere baard. Ik citeer: „Deze zeer uitdagende foto van de volksvertegenwoordigster (30) is voor iedereen te bewonderen op internet. Van Zuijlen heeft vrijwillig geposeerd voor fotografe Jetty Verhoeff. „Mooi hè”, zegt het Kamerlid in een reactie, „dit is kunst”. Volgens Van Zuijlen is het project „een parodie op de normale ‘playmate van de maand’”.

Marjet was niet de enige die een voorpagina haalde. Joyce Roodnat, chef kunst NRC en onze oktober-babe, verscheen in april 2008 voorop het Algemeen Dagblad. Joyce was makkelijk over te halen. Ze vertelde direct een verhaal over een Playmate die bij haar vader aan de muur hing, zo wilde zij ook wel op de foto: met blote rug en weelderige bilpartij naar de toeschouwer gekeerd, de baard elegant over haar schouder. Zij werd ‘opgepikt’ toen de baardvrouwen over een publexbord rolden in de Amsterdamse hoerenbuurt, voor een tentoonstelling in de Oude Kerk. Het kerkbestuur dwong overigens af dat het bord op zondag uitstond.

December is traditioneel het hoogtepunt van een kalender. In Calendar Girls worden de dames van de plattelandsvrouwenbond gefotografeerd terwijl ze bloot een kerstliedje zingen. Wij nodigden transseksueel Patricia uit om te poseren, een vrouw die als een van de allereersten op internet berichtte over haar sekseverandering. Zij zit naakt voor een kerstboom. Dapper, als je met veel moeite je gezichtsbeharing hebt bedwongen.

De kalender had heel veel fans in het Midden-Oosten. Onze babes werden ook gesignaleerd in een garage in IJsland, op kantoren door heel Nederland en in een seksshop. We exposeerden de vrouwen met baarden, een van de allereerste onlinekunstprojecten, wereldwijd in kunstcentra en musea. Fanmail stroomde binnen, van onder anderen mannen die van behaarde vrouwen hielden. Vanwege groot succes gaven we de hele kalender nog eens weg voor het jaar 2000.

Ja, vrouwen vinden het leuk om zich uit te kleden. Niet alleen voor hun geliefde, niet alleen met een goed doel als excuus. Dat bewijzen de foto’s van een krachtige fotograaf, want daar ligt de kern: het gaat erom hoe gloedvol een vrouw wordt verbeeld, of dat nu een oud, bloot lijf is of een vrouw met baard.

Dat is de kunst.

Vrouwen met baarden: www.jet.dds.nl/baardenarchief