Minder aftrek in ruil voor lagere belasting

Een breed gezelschap van economen verhoogt de druk op het kabinet de woningmarkt te hervormen. In zes stappen willen ze de markt gezonder maken. Vanaf 2015.

Ruim twintig vooraanstaande economen willen de huizenmarkt aanpakken. Lagere aftrek, geen tophypotheken meer en een einde aan de overdrachtsbelasting. Gewaagd, want weinig politici die er momenteel echt toe doen willen ‘morrelen’ aan de bijna heilige aftrek. „Als de druk maar hoog genoeg wordt”, zegt Dirk Schoenmaker van de Duisenberg School of Finance, „dan komt de politiek wel in actie. Kijk naar Griekenland. Als de euro echt in gevaar komt, gebeurt er van alles.”

Gisteren maakten de economen hun zes-stappenplan bekend. Het plan moet er toe leiden dat de woningmarkt van het slot wordt gehaald. „Tachtig procent van de mensen denkt dat de aftrek wordt aangepast”. En veel van die mensen wachten daarom met het kopen van een huis waardoor de markt stagneert.

De initiatiefnemer Schoenmaker en Lans Bovenberg hebben een brede club van economen samengesteld, maar volgens Schoenmaker is daarbij niet naar politieke kleur gekeken. „Volgens mij heeft het meer met gezond verstand te maken dat er nu gehandeld moet worden. Maar het is zeker zo dat we het hele politieke spectrum bij elkaar hebben”. Ook de PVV? „Dat weet ik niet. Ik weet niet of hoogleraren daar snel voor zouden uitkomen, maar we hebben ons plan in elk geval naar alle partijen toegestuurd.”

Juist de PVV heeft als geen andere partij bezworen de hypotheekmarkt met rust te laten. Toch zou Schoenmaker graag zien dat het plan Naar een duurzame financiering van de woningmarkt op de onderhandelingstafel van het Catshuis komt te liggen. Daar wordt volgende maand gesproken over een nieuwe bezuinigingsronde die misschien wel 10 miljard in 2013 moet opleveren. „Wat ons betreft gaat het plan vanaf 2015 in werking, dus voor volgend jaar levert het niets op. Maar wij hopen dat het Kabinet-Rutte het plan wil inbrengen bij de commissie die over een nieuw belastingstelsel gaat nadenken”.

Die commissie – een SGP-initiatief dat omarmd is door het kabinet – heeft als opdracht meegekregen na te denken over een stelsel met lagere belastingtarieven. „Dat is precies wat er bij ons gebeurt: minder aftrek, maar in ruil daarvoor lagere tarieven voor de inkomstenbelasting.” Daarom ook denkt Schoenmaker dat de nieuwe voorstellen een goede kans maken, ondanks de koudwatervrees van de politiek. „En gisteren reageerde de PvdA al positief. Verder ligt het ook in de lijn van de gedachten van D66. Ik zie, politiek gezien, echt wel mogelijkheden. En omdat de plannen pas in 2015 doorgevoerd worden, hoeft premier Rutte ook geen beloftes te breken.”

De economen hebben het plan politiek neutraal samengesteld. „Het laatste wat we willen is om inkomenspolitiek te bedrijven. Als iemand de rente niet meer tegen 52 procent maar tegen 30 procent kan aftrekken, moet dat gecompenseerd worden door een lager tarief in de inkomstenbelasting. Verder hebben we ook geprobeerd niet alleen de starters te treffen. Wie onder de veertig jaar is, mag veertig jaar lang zijn rente aftrekken. En niet dertig, wat nu als maximum geldt.”

Veel politici maken zich zorgen over de grote schuldenberg die de huishoudens hebben opgebouwd. Juist omdat schuld fiscaal wordt beloond, is die berg opgelopen tot ruim 600 miljard euro. „Maar die schuldenberg is voor ons niet de enige aanleiding om voor een meer duurzame huizenmarkt te pleiten. De kern van het probleem is voor ons de hoge financiering bij de koop van een huis. Al 15 procent van de huizenbezitters heeft nu een schuld die hoger is dan de waarde van hun huis. Die riskante situatie is het grootste probleem”, zegt Schoenmaker.

Nu is het nog mogelijk om 106 procent van de aankoopprijs van een huis te lenen. Dat moet geleidelijk aan naar 90 procent. „Op termijn zorgt dit er voor, tegelijk met de versnelde aflossingen die mensen nu doen, dat de schuldenberg na 2015 snel afneemt.”