Grip krijgen op grote getallen

Als je alle ruimte in Nederland eerlijk zou verdelen, heeft iedereen een stuk bos van 200 vierkante meter en een iets kleiner stukje snelweg. Zo worden grote getallen helder gemaakt op een tentoonstelling in Haarlem.

Panorama FARO Architecten B.V. & ABC Arch

Getallen zijn precies: 10 is exact 1 meer dan 9. Maar hoe groter getallen worden, hoe onduidelijker ze lijken. Als je hoort dat een boer een stuk land van 1 hectare heeft, kun je denken: dat is ongeveer twee voetbalvelden groot. Maar 16.000 hectare beslaan ongeveer 32.000 voetbalvelden. Daar kun je je moeilijk een voorstelling van maken.

Grote getallen zijn net zo precies al kleine getallen, maar toch zeggen ze veel minder. Het is bijvoorbeeld ook heel moeilijk om te bedenken wat het betekent dat er meer dan 16 miljoen mensen in een klein land als Nederland wonen. Is het land dan vol of zelfs te vol, zoals veel Nederlanders denken? Of valt dat wel mee, zoals anderen volhouden. Om te bewijzen dat Nederland nog lang niet vol is, stellen eigenwijze lieden wel eens de vraag: hoeveel procent van Nederland is bebouwd? Omdat veel mensen weten dat Nederland een van de dichtst bevolkte landen ter wereld is en ze overal langs de wegen woonwijken, bedrijventerreinen en kantoren zien, antwoorden ze vaak: de helft of misschien nog wel meer. In werkelijkheid is maar 13 procent van heel Nederland bebouwd, inclusief de snelwegen. Dat betekent dat van elke vierkante meter Nederland bijna 0,9 vierkante meter onbebouwd is.

Elke dag word je in de krant en op de televisie met grote getallen om de oren geslagen. Om te laten zien wat die betekenen, hebben FARO architecten samen met het architectuurcentrum ABC in Haarlem de tentoonstelling Jouw Perspectief gemaakt. De expositie gaat over de bebouwing, het energieverbruik en nog veel meer in Nederland.

Met foto’s en maquettes laat ‘Jouw Perspectief’ zien hoe groot de ruimte is die elke Nederlander heeft. Dat is 2.500 vierkante meter, een kwart hectare dus, oftewel: een half voetbalveld van 100 bij 50 meter. Van die 50 bij 50 meter is een maquette van 1 op 10 gemaakt, een plak van 5 bij 5 meter dus.

In die maquette is te zien hoeveel bos, dijk en snelweg iedere Nederlander heeft. Elke Nederlander heeft 200 meter vierkante meter bos. Dat is niet weinig. Ik dacht altijd dat Nederland maar heel weinig bos heeft. En je hebt 1 meter dijk – Nederland is tenslotte het land van rivieren, polders en dijken. En je bent eigenaar van 185 centimeter snelweg. De wegen zijn in totaal dus langer dan de dijken. De halve auto die iedereen gemiddeld heeft, had ik wel verwacht. Maar de 60 vierkante woonruimte vind ik weer veel: in mijn jeugd woonden mijn ouders met hun acht kinderen op 90 vierkante meter. En elke Nederlander blijkt zes kippen te hebben en één heel varken.

Bij het energieverbruik moesten de architecten vindingrijk zijn om te laten zien wat dit betekent. Iedereen gebruikt in Nederland ongeveer 5.510.000 kilowattuur per jaar. Is dat veel? Geen idee. Maar voor de opwekking van 5.510.000 kilowattuur per jaar zijn zonnepanelen met een oppervlakte van meer dan 4.100 vierkante meter nodig. Of 318 vaten olie. Of 50 slaven. Vooral dat laatste voelt als veel.

Zo bevat ‘Jouw Perspectief’ ongelooflijk veel informatie over ruimte, energie, voedsel, water en al die andere dingen die belangrijk zijn voor ons dagelijks leven. Maar het is niet alleen een tentoonstelling om naar te kijken en te lezen. Je kunt ook vragen beantwoorden en voorstellen doen over welk onderwerp je iets uitgezocht wilt hebben. De resultaten komen in een boek.

Ook mag je bedenken wat je met bijvoorbeeld al die leegstaande kantoren kunt doen. Iedereen heeft drie vierkante meter kantoor en daarvan staat 15 procent leeg, dat wil dus zeggen: bijna een halve vierkante meter per Nederlander. Als je die halve vierkante meter vermenigvuldigt met 16 miljoen Nederlanders krijg je een leegstand van acht miljoen vierkante meter. Dat is weer onvoorstelbaar veel. Wat moeten we daarmee?

Jouw Perspectief t/m 18 maart in ABC Architectuurcentrum Haarlem. Inl. architectuurhaarlem.nl/n. Van 27 maart tot 30 april in: publiekshal van de dienst Ruimtelijke Ordening, Groningen.

    • Bernard Hulsman