'Enige echte ondernemer' treedt terug

In 1987 bracht hij zijn bedrijf naar de beurs, nu draagt Jan Aalberts de dagelijkse leiding over. 2011 was een recordjaar voor de ‘patroonheilige’ van Nederlandse ondernemers.

Nederland, Netherlands, Langbroek, 02-06-2010 Portret Directeur Jan Aalberts van Aalberts Industries Foto: Guido Benschop Benschop/Hollandse Hoogte

„Aalberts Industries is het enige bedrijf waar ik nog aandelen in heb”, zegt zakenman Willem van Kooten. „Jan Aalberts is trouwens de enige echte ondernemer die we nog hebben in Nederland.” De voormalige diskjockey – Joost den Draaijer bij Radio Veronica – heeft al zo’n twintig jaar een belang van ongeveer 1 procent in het beursgenoteerde bedrijf van zijn vriend.

Jan Aalberts (1939) draagt in april, tijdens de algemene aandeelhoudersvergadering, de dagelijkse leiding over aan Wim Pelsma (1964). Aalberts blijft wel aan als president, de functie die hij momenteel ook bekleedt. „Er zullen geen grote veranderingen plaatsvinden. Ik blijf betrokken bij het bedrijf”, zei Aalberts oktober vorig jaar in een toelichting op zijn besluit. „Ik ga me bezighouden met overnames, management en andere zaken.”

Jan Aalberts startte zijn onderneming in 1975, toen de verbeelding aan de macht was en ondernemen nog een besmet woord was. „Toen ik begon, heerste er veel negativiteit. Om dat te zien hoef je de kranten uit die tijd maar open te slaan”, zei Aalberts in de Volkskrant. In die periode luidden negen topondernemers in een brief aan PvdA-premier Joop den Uyl de noodklok „omdat het met onze Nederlandse volkshuishouding niet goed gaat”. De bestuursvoorzitters drongen aan op een radicale verbetering van het ondernemingsklimaat door een positieve benadering van ondernemend Nederland. Startsubsidies waren toen onbekend. „Ik moest het doen met mijn eigen spaarcentjes en een lening bij de bank. Ik verdiende minder dan mijn medewerkers”, aldus Aalberts. „Ik wou iets creëren, verantwoordelijkheid dragen en succesvol zijn, net als een sporter. Alleen voor het geld moet je het niet doen. Dan is de kans op mislukking groot. Ondernemerschap is aangeboren. Als het er niet inzit, komt het er ook niet uit. Als je het bent, blijf je het.”

Het bedrijf dat Aalberts in 1975 oprichtte, Mifa, maakt nog steeds deel uit van het concern. In 1987 bracht de oprichter zijn Aalberts Industries met succes naar de Amsterdamse aandelenbeurs. Dat deed hij om te doen, waarvoor de beurs ooit is opgericht, kapitaal aantrekken om mee te ondernemen. Jan Aalberts ‘verzamelde’ bedrijven, circa negentig bedrijven vormen nu Aalberts Industries.

„Die naam is de meest foute beslissing die ik heb genomen”, zei Aalberts in 2010 tegen Managementscope. „Ik zei tegen de banken: die naam moeten we veranderen als we naar de beurs gaan. Neen, zeiden ze, want die naam is al een beetje bekend. Het bedrijf had gewoon Al moeten heten.”

Aalberts Industries heeft zich gespecialiseerd in industriële producten, systemen en processen met hoogwaardige technologische kennis. De sector Industrial Services levert aan de auto-, vliegtuig-, medische- en halfgeleiderindustrie. De divisie Flow Control maakt onderdelen voor verwarmings- en irrigatiesystemen èn systemen voor de distributie en regulering van vloeistoffen en gassen. Het bedrijf telt ruim 140 groepsmaatschappijen in meer dan 30 landen. Er werken bijna 12.300 mensen.

De onderneming kent een platte organisatiestructuur. De groepsmaatschappijen zijn grotendeels zelf eindverantwoordelijk, waarbij de strategie samen met de holding wordt bepaald. De holding heeft veertien medewerkers in dienst en zetelt in een verbouwde paardenstal van Landgoed Sandenburg in Langbroek, een dorp in de buurt van Wijk bij Duurstede.

Jan Aalberts is geen manager, maar een ondernemer, zegt hij zelf. Hij bouwde Aalberts Industries op met eigen geld en risico. Nooit veranderde hij de basisformule. Het concern is een verzameling van bedrijven in Europa, Noord-Amerika en Azië die zelfstandig opereren (Aalberts: „Wie geen vertrouwen geeft, krijgt ook geen vertrouwen”), maar altijd beseffen dat in een voormalige paardenstal op een landgoed in midden-Nederland een groep financiële specialisten elke vrijdag hun resultaten analyseert.

Door de crisis zijn de teugels flink aangehaald (Aalberts: „De holding stond altijd een meter boven de managers, nu nog maar 50 centimeter”), maar de zaken wordt onveranderd gedaan door de werkmaatschappijen.

Aalberts groeide uit tot ‘patroonheilige’ van de Nederlandse ondernemers. Een status die hij verwierf door vele, vaak spectaculaire overnames en decennia van onafgebroken groei. De ‘overnamekoning’ wist zijn bedrijf op te stuwen tot een wereldwijd succes. De omzet steeg van 250.000 euro in 1975 tot 1,9 miljard euro in 2011. Het bedrijf heeft een beurswaarde van 1,7 miljard euro – de familie Aalberts bezit 13 procent van de aandelen. Met winstpercentages van gemiddeld 15 procent was Aalberts de lieveling op de Amsterdamse beurs. In 2004 en 2010 werd Jan Aalberts door de Vereniging van Effectenbezitters uitgeroepen tot beleggerstopman van het jaar.

Jan Aalberts groeide samen met een jongere broer op in een gezin in Hilversum. Zijn vader werkte in de meubelindustrie en stamde uit een boerenmilieu. Zijn moeder was de dochter van de oprichter van de Gooische Melkcentrale, vertelt Willem van Kooten. Een gezin met een stevige arbeidsmoraal – ‘In het zweet des aanschijns zult gij uw brood verdienen’. „De Loosdrechtse plassen trokken ons”, zegt Van Kooten „en Jan was een hartstochtelijke waterskiër”. Nu fietsen de twee zakenmannen, samen met wat anderen op zondag ‘rond de plas’.

Jan Aalberts is volgens zijn vriend Willem van Kooten „een sociaal mens”. Hij heeft geen uitgesproken politieke voorkeur „maar stemt zeker niet links”. De twee mannen zijn ambassadeur van de Bart de Graaff Foundation. Het fonds is in 2002 opgericht na het overlijden van televisiemaker en BNN-boegbeeld Bart de Graaff. De stichting helpt jonge mensen met een levensbepalende lichamelijke beperking, bij het starten van hun eigen bedrijf.

    • Cees Banning