De Uitspraak: Ben je strafbaar als je per ongeluk je klimpartner afkoppelt die daarna valt?

Is er sprake van dood door schuld als je per ongeluk het zekeringstouw loskoppelt waardoor je klimtpartner uit de klimwand valt? Met commentaar van NJB medewerker Rick Robroek (wetenschappelijk medewerker strafrecht/criminologie aan de Rijksuniversiteit Groningen), Liesbeth Vink (onderzoeker rechtspyschologie) en Peter van Koppen (hoogleraar rechtspsychologie).

De Zaak. Een klimmer valt in een klimhal twaalf meter en sterft aan de gevolgen. Op het moment van de val blijkt zij niet gezekerd door haar partner op de grond. Klimwand-klimmen is een duosport. Eén persoon staat op de grond en heeft het zekeringstouw met een karabiner (of musketonhaak) aan zijn klimgordel vastgemaakt. Een val van de klimmer vangt de ‘zekeraar’ zo op. De klimmer kan ook hangen in dit touw en zo afdalen.

Wat ging er vooraf? Het klimduo klimt al zes jaar samen, wekelijks op dinsdag. Die avond klimmen zij ongeveer tien routes, waarbij ze elkaar afwisselden. Naast hen klimt een ander duo, onder wie de vriendin van de verdachte. Tijdens het klimmen praten ze ook af en toe.

Vlak voor de fatale val is het naburige duo klaar. De vriendin laat zich vieren, haakt zich los en gaat op weg naar de bar. Achteraf verklaart de verdachte dat hij vermoedelijk op dat moment zíjn zekeringstouw ook loskoppelde. Hij zegt dat hij “onbewust zijn zekering heeft losgemaakt, kennelijk omdat hij dacht dat vastgekoppeld blijven niet meer nodig was nu zijn vriendin veilig op de grond stond”.
Zijn klimpartner begint dan te vallen. De zekeraar voelt het touw slippen, constateert dat hij de karabiner in zijn hand houdt, draait zich om en ziet de laatste meters van de val. Hij erkent niet steeds omhoog te hebben gekeken naar zijn klimpartner, omdat dat fysiek ‘ondoenlijk’ is. Hij zegt ook dat dat niet hoeft, omdat hij aan het touw kan voelen wat de klimmer verwacht.

Wat legt het OM ten laste? Dood door schuld. De verdachte had steeds omhoog moeten kijken. En ook niet moeten praten met de klimmende buren. Hij had zich moeten beperken tot zijn taak als zekeraar. Door de zekering los te koppelen zonder te weten dat zijn partner aan de grond stond, is hij erg nalatig geweest.

Wat zegt de rechter? Die denkt dat de zekeraar “zich steeds scherp bewust is geweest” van zijn verantwoordelijkheid. Van enige nonchalance is niet gebleken. Het niet steeds omhoog kijken wordt goedgemaakt door spanning op het touw te houden, vindt de rechter. Het losmaken van de zekering past in ‘geautomatiseerd handelen’ door de zekeraar. Dat soort handelingen heeft een risico “juist doordat ze op onbewust niveau worden gestuurd”. Namelijk “dat ze door andere handelingen in een verkeerde richting worden gestuurd.” Dan kan de ene automatische reeks handelingen overgaan “in een andere reeks van geautomatiseerde handelingen” – zonder dat je dat in de gaten hebt.

Toen de vriendin veilig op de grond stond, “kon die reeks handelingen worden afgerond met het losmaken van de zekering”. Dat daar iemand anders aan hing, valt de zekeraar niet te verwijten. Er is geen grove schuld of aanmerkelijke nalatigheid. Vrijspraak dus.

De rechter zegt erbij dat “gezien de reeks ongevallen” zekeringen in de toekomst alleen nog maar door klimmers afgekoppeld zouden moeten worden.

Lees de uitspraak (LJ  BU2878) hier.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

    • Folkert Jensma