Zorg, wonen, leren: alles moet kleiner. Opbreken die handel!

Wanneer u het woord amarantis leest, denkt u, ja, dat is:

1) die nieuwe roos die vorige week met Valentijn is gelanceerd.

2) die lekkere chianti.

3) die zus van Vestia.

4) die nieuwe datingsite.

‘t Is nummer drie. Amarantis verkeert in financiële doodsnood, net als woningcorporatie Vestia, de grootste sociale huurwoningeigenaar van Nederland. Amarantis is een onderwijsconglomeraat met ruim 31.000 leerlingen in Noord- en Zuid-Holland en Utrecht.

De overeenkomsten tussen Vestia en Amarantis zijn frappant. Bij beide hebben de bestuursvoorzitters al het veld geruimd. Bij Amarantis zijn zes van de zeven leden van de raad van toezicht afgetreden, bij Vestia zitten zij er nog.

Beide moeten bedelen. Vestia kan terecht bij de vijf andere grote corporaties, met op de tweede rij de rijksoverheid en de gemeentes Den Haag en Rotterdam. Amarantis praat primair met Amsterdam en minister Marja van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) over oplossingen „om zowel de acute geldbehoefte als de vermogenspositie te kunnen garanderen”.

Amarantis en Vestia verkeren in doodsnood doordat zij hun kerntaken en publieke opdracht hebben aangevuld met onnodige zakelijke cq financiële avonturen. Vestia dacht dat zij naast sociale huurbaas ook een financiële partij moest zijn, vrat zich vol met ongewissen financiële contracten en staat nu op springen.

Amarantis dacht zij naast onderwijsinstelling ook vastgoedbezitter en -beheerder moest zijn en heeft nu te veel, te dure vierkante meters. Om dat te betalen leende het onderwijsconglomeraat geld bij banken. Op elke leerling rustte eind 2010, het meest recente jaar waarover cijfers beschikbaar zijn, een schuld van 2.930 euro.

Beide geloofden in de wijsheid: groter is beter. Vestia deed sector en politiek een plezier met de overname van de ontspoorde corporatie SGBB. Amarantis stapelde fusie op fusie. Beide staan model voor wanpraktijken in publieke dienst, zoals imperiumbouw en doorgeschoten schaalgrootte. Lees: Hogeschool Inholland en woningcorporaties als Woonbron (ss Rotterdam) en Rochdale.

Bij Amarantis heeft het enige lid van de raad van toezicht twee weken geleden „mede op verzoek van de minister van onderwijs” Marcel Wintels als interim-bestuurder benoemd. Hij is vier maanden door zijn werkgever Fontys Hogescholen (Eindhoven) uitgeleend als puinruimer. Wintels zei in Het Parool, dat het financiële drijfzand als eerste gedetailleerd in kaart bracht, over de Amarantis-fusies: „Het is een complete mislukking geworden.”

De verkwikkend simpele oplossing is dan ook: het onderwijsconglomeraat opbreken. Dat smaakt naar meer. Wintels doet wat moeizame Kamermeerderheden en diverse ministers maar niet voor elkaar krijgen. Niet in onderwijs, niet bij woningcorporaties, niet in gezondheidszorg. Maar...het kan dus wel. Opbreken die handel. Schaalverkleining betekent het einde van topbeloningen. Bestuurders die altijd naar de omvang van ‘hun’ conglomeraat verwijzen om hun salaris op te vijzelen, grijpen mis.

Schaalverkleining betekent: meer scholen, meer bestuurders, hogere kosten. Compenseer dat. Hoe? Verlaag de administratieve lasten van circulaires en verplichtingen door het ministerie van Onderwijs te ontmantelen.

Schaalverkleining is ook: meer bestuurders die zelf verantwoordelijk zijn voor hun publieke taak.

Meer vaklui, minder ministerie.

Menno Tamminga