Weg met de leraar voor het bord, een filmpje is leuker

Optellen en aftrekken. Algebra. Economie. Geschiedenis, scheikunde, natuurkunde en veel meer. Op al deze gebieden kunt u gratis les krijgen op YouTube. Er is een imposante collectie van meer dan 3.000 video’s, gemaakt door één man: de Amerikaan Salman Khan.

Salman Khan was analist bij een hedgefonds toen hij in 2004 begon met bijles rekenen geven aan zijn nichtje Nadia. Dat beviel zo goed dat andere nichtjes en neefjes ook zijn hulp zochten. Daarom gooide hij het in 2006 over een andere boeg: hij ging de lessen vastleggen op video en zette ze op YouTube.

Khan houdt zichzelf zorgvuldig buiten beeld. Het scherm doet dienst als een zwart schoolbord, dat hij al pratend vol schrijft. Hij gebruikt een digitaal tablet met bijbehorende pen, en gratis software. Hij maakt soms gebruik van foto’s en landkaarten, maar aan het schoolbordprincipe houdt hij vast. Zijn donkerbruine stem, babbelende toon en heldere uitleg maken het een plezier om zo’n les te volgen.

Toen zijn lessen eenmaal op YouTube stonden, liep het in verschillende opzichten uit de hand. „Mijn neefjes en nichtjes prefereerden de geautomatiseerde neef boven de neef zelf”, vertelt Khan in een lezing die ook op YouTube staat. Logisch: ze konden nu passages herhalen of overslaan zonder zich te generen.

Ook mensen buiten de familiekring ontdekten het materiaal. Dat leidde tot opmerkelijke succesverhalen. Zo waren er leraren die de rol van de lessen en het huiswerk omdraaiden. Khans colleges werden huiswerk, daarna werden in klasverband opdrachten gemaakt. Als Khan dit in zijn lezing vertelt, krijgt hij een spontaan applaus. „Het was vreemd voor een hedgefondsanalist om opeens iets van sociale waarde te doen.”

Salman Khan zelf kreeg een onstuitbare drang om kennis te delen. Middelpuntvliedende kracht, oorzaken van inflatie, de Koreaanse oorlog, de uitdijing van het heelal, differentiaalrekening – hij lijkt overal verstand van te hebben. Inmiddels heeft hij zijn baan opgezegd en staat hij aan het hoofd van de Khan Academy, een non-profitorganisatie die met miljoenen wordt gefinancierd door Google en de Bill Gates Foundation. Er is een website, khanacademy.org, waar niet alleen de video’s worden aangeboden, maar ook slim ontworpen oefenprogramma’s en logische paden door die immense voorraad leerstof. De Khan Academy biedt leraren speciaal ontwikkelde software aan om te volgen hoe leerlingen vorderen in de video’s en de oefeningen, zodat de best mogelijke hulp kan worden geboden.

De muzikale wiskundige Vi Hart, tweemaal eerder in Bekijks genoemd, is bij de Khan Academy in dienst getreden. Hetzelfde geldt voor Craig Silverstein, ooit Googles eerste gesalarieerde medewerker. Een groep vrijwilligers vertaalt op dit moment Khans video’s in het Nederlands voor khanacademy.nl.

Bekijk filmpjes van de Khan Academy via nrc.nl/bekijks.