Voor Jemenieten valt niet veel te kiezen

Na 33 jaar komt een einde aan het bewind van president Saleh. Officieel. Jemenieten zijn bang dat zijn opvolger weinig speelruimte krijgt.

A picture of Yemen's Ali Abdullah Saleh is seen on a military car in Sanaa February 20, 2012. After a year of protests, diplomatic wrangling and an assassination attempt, Yemenis will draw a line under Saleh's three-decade rule on Tuesday by voting in an uncontested election to install his deputy, Abd-Rabbu Mansour Hadi, as president. REUTERS/Ahmed Jadallah (YEMEN - Tags: MILITARY POLITICS ELECTIONS) REUTERS

Verslaggever Jemen

Sana’a. In Jemen waren gisteren vervroegde presidentsverkiezingen, het resultaat van een maandenlange opstand tegen president Saleh, maar veel te kiezen valt er niet. De winnaar staat al vast: vicepresident Abd Rabu Mansour Hadi. Hij is de enige kandidaat en volgt dus Ali Abdullah Saleh op, die de afgelopen 33 jaar aan de macht was. Sommigen zien in Hadi de verlosser, anderen denken dat hij aan Salehs leiband zal blijven lopen.

Dat denkt Amin Mohammed (28) ook. Samen met collega Mohammed Ali (28) zit hij op de stoep voor hun huizenbemiddelingsbureau. Druk hebben ze het niet, niemand is nu op zoek naar een villa in Haddah, de duurdere wijk van de hoofdstad Sana’a. Aan de overkant staat een billboard met daarop een foto van Hadi samen met Saleh. ‘Ja tegen veiligheid en stabiliteit’, staat eronder. En ook een logo van de sponsor van het billboard, een bank waarin de familie Saleh belangen heeft. Het is een week voor de verkiezingen.

Wat doet Saleh nog op die posters? Hij is nu toch voorgoed exit? Amin en Mohammed moeten lachen. „Ik ben tegen Saleh”, zegt Amin. „Ik ben voor hem”, zegt Mohammed. Mohammed en Amin weten wel dat hij niet meedoet aan deze verkiezingen, maar ze denken allebei dat Saleh niet zomaar van het toneel verdwijnt.

„Na de verkiezingen gaat hij Hadi vanuit de coulissen influisteren wat hij moet doen”, snuift Amin. Saleh is nu voor medische behandeling in de Verenigde Staten, maar hij heeft aangekondigd terug te komen.

De regeringspartij en de gevestigde oppositiepartijen hebben met elkaar afgesproken om Hadi, die sinds 1994 Salehs adjunct was, als consensuskandidaat naar voren te schuiven. Die heeft vervolgens twee jaar om het arme Jemen een democratischer en welvarender kant op te sturen. Saleh treedt af en wordt in ruil daarvoor niet vervolgd voor machtsmisbruik en corruptie. Dit is neergelegd in zijn overeenkomst met de GCC (Samenwerkingsraad van de Golf) die wordt gesteund door de VS en de EU.

Amin is niet de enige die denkt dat Saleh nog van zich zal laten horen. Een paar kilometer verderop, bij de verkiezingscommissie, zijn ze druk in de weer om de Jemenieten naar de stembus te lokken. Posters, buttons, kalenders, dvd’s, van alles komt er uit de kartonnen dozen in het chaotische kantoor. „We willen ten minste vijf miljoen stemmen”, zegt Rasha Jarhum (31) van het campagneteam.

Haar collega, jurist Jaffar Shotah (56), denkt dat er meer nodig is om Saleh uit te schakelen. „Het leger moet worden hervormd. Gebeurt dat niet, dan heeft Jemen weinig kans.”

De belangrijkste legeronderdelen worden nog altijd geleid door de zoon en neven van Ali Abdullah Saleh. In het GCC-akkoord wordt met geen woord gerept over het vervangen van de militaire top. Hadi heeft de taak om zijn voormalige vrienden te ontslaan. Doet hij dat niet, dan heeft hij weinig speelruimte. Wie in Jemen het leger heeft, heeft de macht.

De kans dat Hadi vijf miljoen mensen (van de twaalf miljoen kiesgerechtigden onder 24 miljoen Jemenieten) naar de stembus weet te krijgen, is klein. Daarvoor is er te veel weerstand.

Separatisten uit het zuiden en de opstandige shi’itische Houthi’s uit het noorden voelen zich buitenspel gezet door het GCC-akkoord en boycotten de verkiezingen. Met een eigen kandidaat komen lukte niet, daarvoor waren dertig stemmen uit het parlement nodig en dat verklaarde als één blok achter Hadi te staan.

De afgelopen dagen zijn er door de separatistische Zuidelijke Beweging aanslagen gepleegd op stembureaus. In Aden is de helft van de stembureaus dicht. In het noorden vechten de Houthi’s al maanden tegen sunnieten. Verder is er nog de constante dreiging van het regionale filiaal van Al-Qaeda.

Bovendien is deelname aan de verkiezingen niet altijd een positief teken. Neem de stammen. Sommige steunden de opstand, andere bleven achter Saleh staan. Beide kanten steunen nu de verkiezingen, waarschijnlijk omdat ze rekenen op een zwakke regering. Hoe zwakker de regering, hoe groter de macht van de stammen.

Eigenlijk zijn van alle problemen de onafhankelijke jongeren nog het minst bedreigend voor Hadi. Velen gaan gewoon stemmen, die geven Hadi een kans. Anderen doen dat niet, maar hebben geen serieus alternatief.

Mensen als Amin en Mohammed worden al moe bij de gedachte aan escalatie. Die vinden dat de demonstranten hun protestkamp nu maar eens moeten opbreken. De opstand heeft hun niks dan last bezorgd. Al maanden hebben ze slechts een paar uur per dag elektriciteit. Het geluid van generatoren is normaler geworden dan dat van vogels. Brandstofprijzen zijn meer dan verdubbeld.

Aan Hadi om dit uitgeputte en verdeelde land op de rails te krijgen, al dan niet tegengewerkt door zijn voorganger. Op straat is hij nu even van Saleh af. De billboards met Saleh zijn halsoverkop vervangen toen de verkiezingscommissie er lucht van kreeg. Nu staat er alleen nog het portret van Hadi op, en de leus: ‘Samen bouwen we een nieuw Jemen’.

Amin en Mohammed moeten het nog zien. Mohammed richt zijn handpalmen richting de hemel: „Als Allah het wil.”

    • Judith Spiegel