'Tijdperk-Poetin gaat slotfase in'

Premier Poetin noemt Boris Akoenin een vijand van het volk. Zulke ‘stommiteiten’ sterken hem 'juist in zijn strijd tegen het regime. „De oppositie is aan het winnen.”

Russian author Boris Akunin listens during a meeting with opposition leaders in Moscow December 23, 2011. More than 40,000 Russians have signed up to protest in Moscow on Saturday against a disputed election, dismissing Kremlin promises of political change that could ease Vladimir Putin's grip on power. REUTERS/Denis Sinyakov (RUSSIA - Tags: POLITICS CIVIL UNREST HEADSHOT MEDIA) REUTERS

Ineens heeft de liberale intelligentsia het voortouw genomen in de massademonstraties, die sinds de gefraudeerde parlementsverkiezingen van afgelopen december in Moskou worden gehouden. Net als in de jaren zestig en tachtig roepen gewone Russen daarom weer samen met beroemde schrijvers, dichters, musici en acteurs om vrijheid en democratie.

De gevierde schrijver van historische detectives Boris Akoenin (pseudoniem van Grigori Tschartisjvili) is een van de meest uitgesproken leden van die intelligentsia. Als oprichter van de niet-politieke Liga van Kiezers weet hij tijdens de protesten de menigte op te zwepen. Het leverde hem de ergernis op van Poetin, die onlangs zei dat Akoenins oppositiegedrag wordt veroorzaakt door zijn Georgische afkomst en het conflict tussen Rusland en Georgië.

Hebben die woorden u gekwetst?

„Het was een nieuwe stommiteit van Poetin. Zulk gedrag laat zien dat hij een wildeman is, die tegenover een meerderheid van normale mensen staat. Door zijn uitlatingen heeft hij alleen maar nog meer mensen tegen zich gekregen.”

Waarom is de intelligentsia ineens de straat opgegaan?

„Er waren twee laatste druppels voor nodig. De eerste was het schaamteloze stuivertje wisselen in september, toen Medvedev aankondigde geen tweede termijn als president te ambiëren en het roer weer in handen gaf van zijn voorganger. De tweede was de schaamteloze stembusfraude van december. Het geduld van de samenleving was toen op. Ik was daar erg blij om en zat er al lange tijd op te wachten.”

Wat was voor u zelf de reden om aan de protesten mee te doen?

„Het is stom om historische romans te schrijven als de geschiedenis zich voor je eigen ogen voltrekt. Ik wil het zien en eraan deelnemen. De Liga van Kiezers, die wil toezien op eerlijke verkiezingen, geniet veel vertrouwen van de samenleving, juist omdat de oprichters beroemdheden zijn met een goede reputatie. Dat geldt veel minder voor de oppositie, want die is in het algemeen nog altijd slecht georganiseerd. Ze leert net de eerste stappen te zetten en haar kracht te voelen.”

De demonstraties hebben nog nergens toe geleid. Zit de oppositie net als de regering in een doodlopende steeg?

„De regering bevindt zich in een doodlopende steeg. De oppositie is aan het winnen, daar twijfel ik niet aan. Het is een kwestie van tijd.”

Zal het protest zich voortzetten na de presidentsverkiezingen van 4 maart? En waartoe zal het dan leiden?

„Als de verkiezingen net zo walgelijk verlopen als Poetins verkiezingscampagne, dan komt er na 4 maart een ongekende woede-uitbarsting. Wat er daarna gebeurt, hangt geheel af van de reactie van de regering. Als ze geweld gaat gebruiken, kun je van alles verwachten.”

Wat vindt u van Aleksej Navalny, de populaire blogger die door sommige oppositieleiders als een gevaarlijke nationalist wordt beschouwd?

„Ik mag Navalny. Hij is een intelligente, dappere en standvastige man, die zonder twijfel een grote toekomst voor zich heeft. Onze opvattingen lopen weliswaar zeer uiteen, maar onze ruzies en discussies moeten we voor later bewaren, wanneer we ons gemeenschappelijk doel gaan realiseren: het herstel van de democratie in Rusland.”

Ziet u een leider bij de oppositie? Wat antwoordt u als Russen vragen: ‘Wie moet ons regeren als Poetin er niet meer is’?

„Het gaat niet om ‘wie’, maar om ‘wat’: de-mo-cra-tie! We moeten ophouden ons op een leider te richten. In plaats daarvan moeten we ons op politieke platforms concentreren. De president van Rusland is geen Messias, maar een tijdelijk gekozen bestuurder. Het zou goed zijn als we niet zouden weten hoe de huidige president heet.”

In een interview heeft u gezegd dat Poetin het land kwijt is geraakt. Op welk moment is dat gebeurd?

„Tussen 10 en 14 december – de dagen van de eerste twee massademonstraties. Na het eerste protest had hij nog zondebokken kunnen aanwijzen voor de maatschappelijke onvrede. Maar hij deed het tegenovergestelde en beledigde de betogers in het openbaar door de witte linten op hun jassen (het symbool van de demonstraties) condooms te noemen. Daardoor keerde de woede zich tegen hemzelf.”

Wat raadt u de kiezers aan te doen in de presidentsverkiezingen? En waarom moeten ze eigenlijk nog gaan stemmen als de uitslag al vaststaat?

„Het belangrijkste is nu eenheid te tonen. Als we de verkiezingen willen boycotten, dan moeten we dat met zijn allen doen. Als we voor een oppositiekandidaat willen stemmen, dan moet die een en dezelfde zijn. Voor de oppositie zijn de verkiezingen een examen in solidariteit.”

Kunt u een prognose geven voor Rusland in de komende jaren?

„Mijn prognose is een optimistische: het tijdperk-Poetin gaat een slotfase in.”

De boeken van schrijver en activist Boris Akoenin zijn verschenen bij uitgeverij De Geus.

    • Michel Krielaars