Oscarjurk is genre op zich

Oscarjurken zijn net bruidsjurken. Ze zijn bijna altijd lang en ongevoelig voor trends. Toch kan een Oscar-outfit voor ontwerpers een goudmijn zijn.

US actress Halle Berry holds her Oscar after winning the award for best actress in a leading role for her portrayal of Leticia Musgrove, a woman struggling to raise her son alone following her husband's execution, in the movie "Monster's Ball" 24 March, 2002 at the 74th Academy Awards at the Kodak Theater in Hollywood, CA. AFP PHOTO/Mike NELSON AFP

In 1954 nam Audrey Hepburn haar Oscar voor haar rol in Roman Holiday in ontvangst in een jurk van Hubert de Givenchy, een jonge ontwerper die twee jaar daarvoor zijn eigen modehuis had geopend. Het was de eerste keer dat het publiek een jurk van Givenchy zag. Die jurk, wit, bezet met bloemen en met smal riempje in de taille, was het begin van een lange en voor beiden vruchtbare relatie.

Toch heeft het nog decennia geduurd voor de Oscarjurk werd geprofessionaliseerd; dat gebeurde eigenlijk pas eind jaren negentig. Tot die tijd gebeurde het nog regelmatig dat een actrice zelf een jurk uitkoos. Inmiddels zijn er nauwelijks actrices meer die zich niet laten kleden door een professional.

De Oscars worden de Olympische Spelen van de mode genoemd. Misschien wat wonderlijk, de ene wedstrijd met de andere vergelijken, maar het geeft wel aan hoeveel belangen er spelen. Over de hele wereld wordt ademloos bijgehouden wie wat draagt. En dan eigenlijk alleen onder de vrouwen: de smokings van de mannen doen er niet zoveel toe.

Een Oscar-outfit kan een goudmijn zijn. Niemand had eigenlijk van de Libanees Elie Saab gehoord tot Halle Berry in 2002 huilend haar onderscheiding in ontvangst nam in een jurk met lange donkerrode rok en transparant mouwloos lijfje van zijn hand. De lavendelkleurige jurk die Uma Thurman in 1995 droeg, is van onschatbare waarde geweest voor de naamsbekendheid van Prada.

Een béétje modehuis heeft dan ook een aantal beroemde (en jonge en slanke) actrices in hun kleren lopen. Maar ook actrices hebben meer belangen dan schitteren alleen. „Ze zijn er zich van bewust dat ze een product zijn”, zei stylist Karla Welch onlangs in een interview. „We praten over wat ze willen promoten en wat voor imago ze willen hebben.” Een Oscarjurk, met andere woorden, is niet minder dan een strategische beslissing.

Welch is een van de twee vrouwen achter Hailee Steinfeld, de piepjonge actrice die vorig jaar werd genomineerd voor haar rol in True Grit. Kort nadat Steinfeld voor de eerste keer door Welch en haar partner Kemal Harris was aangekleed (in een witte halterjurk van de jonge New-Yorkse ontwerper Prabal Gurung) werd ze benaderd door Prada. Het Italiaanse modehuis stuurde jurken, en afgelopen najaar was Steinfeld het gezicht van Prada’s tweede lijn Miu Miu. Bij de Oscars verscheen ze een vorig jaar in een roze prinsessenjurk van Marchesa, een Brits-Amerikaans merk dat gespecialiseerd is in Oscarjurken. Steinfelds tweede film moet nog uitkomen, maar haar naam als stijlicoon is gevestigd.

Geen modehuis heeft ooit toegegeven actrices daadwerkelijk te betalen voor het dragen van hun kleding. Maar naar verluidt kregen Nicole Kidman en Angelina Jolie beiden miljoenen voor hun advertentiecontracten met Chanel respectievelijk St John.

Rozetten

Een verbintenis tussen een mooie actrice en een modehuis is overigens geen garantie voor succes. De Dior-jurk met rozetten op de borst van Dior-gezicht Charlize Theron werd in 2010 genadeloos afgemaakt. Kate Hudson kwam in 2001 op vele slechtst-geklede-lijsten terecht dankzij een speciaal voor haar gemaakte doorkijkjurk met bolero van Stella McCartney, toen nog de hoofdontwerper van Chloé. „Moeder van de bruid” werd ze bijvoorbeeld genoemd.

Elke klein misstap op de rode loper wordt op Twitter en ontelbare blogs genadeloos uitgemeten. Het is daarom niet verwonderlijk dat de meeste Oscarjurken behoorlijk conservatief zijn.

Er is een hoop geglitter, zowel op de jurk als daarbuiten (Reese Witherspoon had vorig jaar voor een miljoen dollar aan sieraden bij haar Armani-jurk; het is tegenwoordig gangbaar om de waarde van de sieraden te vermelden, alsof dat een vertaling is van de marktwaarde van een actrice). Lange, bijna altijd met een sluike of wijde rok, een nauw aansluitend lijfje, en van boven flink wat bloot. Glittersandalen met zeer hoge hakken, een klein enveloppetasje, klassieke make-up en een rustig kapsel.

Het ene seizoen is er extra veel strapless, dan doet de laag uitgesneden rug het goed, soms is er veel rood of juist veel geel, maar met moderne mode, met trends, heeft het zelden veel te maken. Hoeveel tijd, aandacht en handwerk er ook inzit, Oscarjurken horen eigenlijk tot het voorspelbaarste wat de mode-industrie voortbrengt. Een van de trendsettende jurken uit 2001, de Valentino die Julia Roberts droeg, was dat omdat hij uit een collectie van negen jaar daarvoor kwam. Sindsdien geldt het dragen van vintage als chic.

Een Oscarjurk is op de eerste plaats een Oscarjurk, een genre op zich, net als de trouwjurk, waar je blijkbaar vooral niet te veel aan moet willen veranderen. Er zijn maar weinig vrouwen en ontwerpers die dat wel durven.

Afgezien van de doorkijkjurken van Cher en de smakeloze creaties waarin sommige B-sterren verschijnen is de meest gedurfde Oscarjurk ooit de knielange jurk in de vorm van een zwaan van Marjan Pejoski, waarmee Björk in 2001 op de rode loper verscheen. De creatie werd de grond in geschreven.

Maar het is een van de weinige Oscarjurken met een eigen lemma op Wikipedia.

    • Milou van Rossum