Nieuwe steun voelt als een faillissement

Het is de eurolanden niet om de Grieken te doen, zeggen ze in Griekenland. „Het is voor de banken. Alles is voor de banken.”

Correspondent Zuidoost-Europa

Athene. De toezegging van ruim 100 miljard euro schuldvermindering en een nieuwe lening van 130 miljard euro hoeven in Griekenland niet op applaus te rekenen. Daarvoor voelen de akkoorden te veel als Europees eigenbelang en te weinig als oprechte solidariteit met de Grieken.

„Het is voor de banken. Alles is voor de banken”, zegt bijvoorbeeld Nikos Pardalakis, pianist in een dansschool in Vyronas, een woonwijk van Athene. „Voor ons maakt het geen verschil. De economie is al kapot.”

Voor de meeste Grieken zijn de afspraken van maandag te abstract en te complex om er inhoudelijk op te reageren. „De minste van twee kwaden”, zeggen ze, toch wel een beetje opgelucht. Of iets positiever: „Ik zal proberen te geloven dat dit ervoor zorgt dat het ooit beter gaat”, aarzelt Eleni Michael (27), balletstudent.

Ze beseffen dat de miljardenakkoorden er niet op zijn gericht hun leven gemakkelijker te maken. Hooguit is met dit ordentelijk en slechts gedeeltelijk bankroet een chaotisch rampscenario voorkomen, of uitgesteld.

Dat valt allemaal nog te bezien. Interim-premier Lukas Papademos sprak in Brussel van een ‘historische dag’, maar in Griekenland zijn optimisten op het moment schaars.

„Griekenland is officieel failliet. Europa heeft er alleen een eufemisme voor gevonden en noemt het de ‘tweede bail-out’ ”, was de samenvatting gisterochtend van de populaire econoom Yanis Varoufakis, verbonden aan de universiteit van Athene. Zolang de Griekse economie niet groeit, blijft de situatie volgens hem in feite onhoudbaar. In 2011 was de krimp 6,8 procent.

Een groot deel van de lening van 130 miljard euro tot 2014 zal worden gebruikt om te voorkomen dat banken omvallen, nadat ze het grootste deel van de Griekse schuld hebben kwijtgescholden. Het overige geld komt deels op een aparte rekening, die alleen is bedoeld om schulden en rente te betalen. De Griekse regering heeft maandagnacht beloofd dat in de grondwet zal worden opgenomen dat het afbetalen van schuld voor alles gaat.

De afspraken van maandagnacht in Brussel betekenen niet dat minder op pensioenen hoeft te worden bezuinigd. Evenmin dat apotheker een beschermd beroep blijft, het minimumloon op 751 euro blijft of dat de staat opeens geld over heeft om de economie te stimuleren. Integendeel, het betekent juist dat hierin in hoog tempo veranderingen moeten worden doorgevoerd.

In het tweede ‘Memorandum van Economisch en Financieel Beleid’, waarmee de Griekse regeringspartijen de afgelopen weken met tegenzin instemden, is tot en met 2015 uitgestippeld wat moet gebeuren. Zie het als een regeerakkoord. Maar dan niet alleen tussen de partijen die nu regeren, maar ook alvast voor de volgende regering en misschien die daarna.

En zonder dat de volksvertegenwoordiging de voornaamste controleur is. In Brussel is ook afgesproken het ‘trojkatoezicht’ uit te breiden. Vanaf nu komt de trojka van de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds niet elke drie maanden langs, maar is zij permanent aanwezig in Athene om toezicht te houden op de naleving van de afspraken.

Tijd voor een adempauze is er niet. Nu de ministers van Financiën groen licht hebben gegeven, moet de Griekse regering onverwijld door. Zelfs waar de Griekse minister van Financiën Evangelos Venizelos voor het begin van de vergadering op hoopte, namelijk ‘een einde aan de onzekerheid’ is er niet.

Deze week doet de Griekse regering het officiële aanbod aan de private schuldeisers, voornamelijk banken, pensioenfondsen en hedgefondsen. Gisteren werd de inhoud daarvan bekendgemaakt. Op aandringen van onder meer Nederland en Duitsland is deze ‘vrijwillige’ schuldvermindering nog groter dan al werd aangenomen.

In ruil voor een schuldkwijtschelding van nominaal 53,5 procent op de Griekse obligaties, waarvan de klap wordt verzacht met 30 miljard uit de noodlening, krijgen de private schuldeisers nieuwe waardepapieren. Een deel daarvan bestaat uit nieuwe Griekse obligaties tegen een veel lagere rente, beginnend bij 2 en oplopend naar 4,3 procent. En een deel uit kortlopende leningen van het Europese noodsfonds EFSF. De nieuwe obligaties worden uitgegeven onder Brits recht, zodat beleggers zich beschermd voelen tegen besluiten van het Griekse parlement.

De komende tijd is spannend hoeveel van de private schuldeisers dat aanbod aannemen. Om druk op de ketel te zetten, greep de Griekse regering gisteren al naar het meest zware middel. Ze kondigde een nieuwe wet aan waarmee de schuldvermindering geldig kan worden verklaard voor alle uitstaande private schuld.

Als die wet wordt gebruikt, is weinig van de vrijwilligheid overgebleven.