WikiLeaks streed voor transparantie, maar bereikte tegenovergestelde

WikiLeaks' Embassy Cables in één oogopslag. Beeld Der Spiegel

Julian Assange heeft de buitenlandse belangen van Amerika geschaad. Overheden zijn terughoudender in contacten en het is lastiger dan ooit om informanten te werven. Bovendien heeft de WikiLeaks-voorman dissidenten en activisten in gevaar gebracht door hun namen te laten staan in uitgelekte ambassadeberichten.

Tot deze conclusie komt Bill Keller, tot september 2011 hoofdredacteur van The New York Times, in een vernietigend opiniestuk. Hij spreekt het vermoeden uit dat de onthoofding van drie mannen eerder deze maand in Jemen een direct gevolg is van Assanges acties. Zij werden veroordeeld voor het doorspelen van informatie, waarmee de Amerikanen mogelijk drone-aanvallen konden uitvoeren.

Assange: krant verliet ons na eerste duwtje Witte Huis

In 2010 werkte Keller nog nauw samen met Julian Assange. De klokkenluider bezorgde hem 250.000 Amerikaanse diplomatieke telegrammen. Ook The Guardian, Der Spiegel, Le Monde en El Pais kregen inzage. Op 28 november 2010 publiceerden deze media de belangrijkste bevindingen, vergezeld met een hoofdredactionele verantwoording. Assange, op zijn beurt, gooide de hele boel online. Al snel bleek zijn hackersmoraal niet te verenigen met de journalistieke mores van gevestigde media.

De relatie kwam tot een dieptepunt toen The New York Times en The Guardian verslag deden van Assanges problemen in Zweden. Twee vrouwen beschuldigden hem van verkrachting, een begrip dat daar nogal een ruime interpretatie kent. De kranten hebben er belang bij hem af te vallen en te beschimpen, zei Assange in januari tegen het tijdschrift Rolling Stone. “Het werd The New York Times te heet onder de voeten. Ze verlieten ons na het eerste duwtje van de Amerikaanse regering. In die zin hebben ze ook afstand genomen van hun eigen principes en van alle journalisten die nationale veiligheidskwesties onderzoeken.”

Keller rekent het Assange aan dat de overheid het uitwisselen van gegevens nu veel moeilijker heeft gemaakt uit angst voor nieuwe, kolossale lekken. Klokkenluiders zijn nu terughoudender, schrijft de oud-hoofdredacteur, ook omdat lekken nu makkelijker te herleiden zijn tot personen. Tot slot valt hij WikiLeaks’ mogelijke bron, de 24-jarige Bradley Manning die levenslang riskeert, af. “Het echte probleem is dat deze gekwelde ziel toegang tot zoveel geheimen had.”

Volg @stevendejong op Twitter

Eerder in deze serie:
Julian Assange: geen legitiem gezag zonder geïnformeerde burgers
Autobiografie toont Julian Assange als paranoïde doch nuttige nerd
De zielenroerselen van Julian Assange
Julian Assange bezorgde kat woordvoerder een neurose
Group Anonymous op oorlogspad zonder commandant
Embassy Cables in één oogopslag
Wikken en wegen met WikiLeaks
‘Collateral Murder’
The Guardian legt verantwoording af voor samenwerking WikiLeaks
Ook kranten doen WikiLeaks-onthulling af als ‘roddels’

Het ‘geheim van Volkel’ duikt op in Embassy Files WikiLeaks
Vechten zonder risico, bloedbad in pixels. Film en debat over drones
Raketten afvuren vanaf kantoor. Drones maken oorlogen minder vuil
Breng die digitale kanonnen eens in stelling
Vandaag DigiD, morgen Schiphol. Digitaal gevaar is operationeel gevaar
‘Defensie moet elektronische wapens maken’
Een onschuldige burger is ongeveer 2.500 dollar waard

    • Steven de Jong