Kapitaal van de wrok

Wat we er verder ook van mogen vinden, de PVV heeft de beste propagandistische talenten. Dit wordt opnieuw bewezen door het succes van het meldpunt dat de burger in staat stelt om dronken Polen, stelende Bulgaren en zakken rollende Roemenen aan te geven. Het zijn misdadigers uit de MOE-landen. Op zichzelf is dit een vondst. ‘Midden- en Oost-Europees’ is afgekort ‘MOE’. Dit hoef je niet verder uit te leggen.

Intussen zijn er al duizenden meldingen binnengekomen. Het afgelopen jaar was de partij wat in de versukkeling geraakt, maar volgens de peilingen van Maurice de Hond heeft ze er nu weer vier zetels bij. Ambassadeurs van de betrokken landen hebben geprotesteerd. Hun brief is afgedrukt op de voorpagina van deze krant. In de MOE-landen worden tegenmaatregelen overwogen.

Vier jaar geleden was de natie ook in rep en roer, door de film Fitna. Hierin werd de islam ontmaskerd als een fascistische godsdienst. Onze omroepen waagden zich er niet aan. De Nederlandse ambassades in de Arabische landen werden in staat van paraatheid gebracht. Ten slotte is de film op internet uitgebracht en binnen drie uur door drie miljoen mensen bekeken. Door geen andere partij worden deze prestaties geëvenaard.

Dit is knap, maar zal het helpen? Toen er destijds door de PVV een tsunami van moslims werd aangekondigd, die tot elke prijs moest worden gekeerd, in Gouda desnoods door de troepen uit Uruzgan terug te roepen om het openbaar vervoer te bewaken, heb ik in de krant voorgesteld dat de PVV ook hiervan een leerzame film zou maken, en een futuristisch drama over de toestand in 2020, als Eurabië een feit zou zijn. Hoe zou dit volgens de verbeeldingskracht van de PVV in zijn werk gaan?

Een film maken, een meldpunt instellen, een kopvoddentaks invoeren – het is allemaal in overeenstemming met de vrijheid van meningsuiting, dat hoge goed, zoals we zeggen, maar vallen zulke voorstellen praktisch te verwezenlijken? Laat eens in een film zien hoe je je dat voorstelt.

Onder leiding van Pim Fortuyn hebben we de eerste revolutie van de ‘verweesde burger’ meegemaakt. De ‘Goddelijke Kale’, zoals Theo van Gogh hem noemde, zei wat hij dacht en deed wat hij zei. De islam was een achterlijke godsdienst. Dit kun je vinden, maar wat laat je er praktisch op volgen? Kort voordat hij werd vermoord, zei Fortuyn tegen zijn vrienden Harry Mens en Albert de Booy dat hij het volk wakker had gemaakt en dat hij zijn plicht had gedaan. Daarna hebben we de roemloze ondergang van de LPF gekregen.

Rita Verdonk heeft met haar Trots op Nederland de volgende kans gewaagd en is op ongeveer dezelfde manier mislukt.

Nu hebben we de PVV, die kennelijk veel heeft geleerd van de voorgangers. Er is hier en daar wel een schandaaltje geweest, maar hiervan heeft de partij geen blijvende schade opgelopen. De continuïteit van het succes bewijst dat het Nederlandse electoraat een betrekkelijk vast bestanddeel van radicaal ontevredenen heeft – op het ogenblik zo’n 20 tot 25 procent. Door politiek wanbeheer, zoals de vorige twee keren, leek het verschrompeld, maar bij een kundige exploitatie mogen we aannemen dat het nog kan groeien.

Bovendien heeft de PVV het maatschappelijk tij mee. De praktische grondslag van haar politiek is xenofobie, in dit geval geformuleerd tot het standpunt dat luie en zich misdragende buitenlanders – Arabieren, Polen, dat maakt geen verschil – de hard werkende Henk en Ingrid proberen uit te zuigen. Door het dreigende nationaal faillissement van Griekenland, dat door de Europese Unie met gigantische kredieten moet worden voorkomen, zijn de Grieken (ook lui) hier nog bijgekomen. Het hele maatschappelijk klimaat – de crisis, groeiende werkeloosheid, korting op pensioenen – kan zich ontwikkelen ten gunste van de PVV. Zo bekeken zit de partij op een electorale goudmijn.

‘Links’ krijgt onveranderlijk de schuld van alle misère. Dit is niet de uitkomst van een redenering, maar een kwestie van mentaliteit. Vorige week donderdag heeft deze krant de oratie van de Maastrichtse hoogleraar Sjaak Koenis afgedrukt: De democratisering van het ressentiment. De overheersende politieke gevoelens in deze tijd zijn boosheid, woede, miskenning en verongelijktheid. Koenis citeert de Duitse filosoof Max Scheler. Het ressentiment kan zich op twee manieren uiten: het kan de motor zijn voor een sociale actie, gericht op verbetering, of het kan een doel op zichzelf worden. Woede, miskenning en wrok worden een lustbeleving. In de woorden van Menno ter Braak: de mens van het ressentiment koestert zijn wrok.

Hebben we dit stadium bereikt? Doe een proef. Raadpleeg bijvoorbeeld de internetkrant nu.nl. Deze heeft een uitstekende, snelle nieuwsvoorziening. Je kunt ook de reacties lezen, door ‘nujij’ aan te klikken. Dan kan zich, afhankelijk van het nieuws, een baaierd van gekanker, ruzies, haat en kabaal openen, met andere woorden: de zuiverste democratisering van het ressentiment, vaak eindigend met veel uitroeptekens. De gummiknuppels der machtelozen.

De PVV beheert op het ogenblik het politieke kapitaal van de wrok. Misschien zou het een succes worden, als Nederland het enige land op aarde was.

    • H.J.A. Hofland