Het Hollandse melkmeisje heeft voor veel Grieken even afgedaan

De Europese Unie heeft aan Griekenland loodzware economische hervormingen opgelegd. Duitsland en Nederland stelden zich het hardst op in de onderhandelingen met Athene. Het land komt nu onder strenge curatele. Dat krenkt de trots van veel Grieken. Bovendien gaapt er niet alleen een economische kloof tussen de Noord-Europese landen en Griekenland. Met de eurocrisis zijn ook de culturele verschillen duidelijker dan ooit zichtbaar geworden.

athene. - In Griekenland zie je nog Nederlanders die in eigen land niet meer bestaan. Rijen dik op ooghoogte op supermarktschappen staan blikken NoyNoy, gecondenseerde melk, met op de wikkel een blond meisje in klederdracht en op de achtergrond koeien en molens. Binnen de Nederlandse gemeenschap in Griekenland heet het dat Grieken en Nederlanders gemakkelijk relaties aangaan. Er zijn veel gemengde huwelijken. Daardoor zijn er fietspaden en een Nederlandse school op sommige Griekse eilanden, zoals Samos.

Ook in de pogingen dat te verklaren komen de clichés terug. ‘We’ zijn beide zeevarende naties en houden van handeldrijven, daardoor misschien. Griekse mannen deden als scheepsbemanning Nederlandse havens aan. En het toerisme helpt. Nederlanders zijn trouwe Griekenlandgangers. Jaarlijks komen er ruim een half miljoen naar de eilanden.

Sommige oudere Griekse intellectuelen kennen de naam Max van der Stoel nog, de Nederlandse PvdA’er die dissidente bewegingen tijdens het Grieks kolonelsregime ondersteunde. Ooit is gezegd dat een plein in Athene naar hem zou worden vernoemd. Rond zijn dood op 23 april afgelopen jaar bleek helaas niemand in Griekenland te weten of dat er ooit is gekomen en waar dan wel.

In een populaire Griekse film vol zelfspot uit 2001, Brazilero van regisseur Sotiris Goritsas, komen een Italiaanse en een Nederlandse EU-inspecteur naar een stadje in het noorden van Griekenland om te controleren wat met de subsidie voor het nieuwe archeologisch museum is gebeurd. Paniek onder de lokale elite, want dat geld is onder meer gebruikt voor een Braziliaanse voetbalspeler, om de FC van het buurdorp mee de baas te kunnen.

Uiteindelijk blijkt de Nederlander, die Griekse vrouwen ook geen vervelend gezelschap vindt, rekkelijker dan de Italiaan. Aan het einde van de film slaat hij een arm om de schouders van de hoofdpersoon en zegt: ,,Vassilis, als je eens wist wat ik allemaal gezien heb in deze klotebaan. Italiaanse, Franse en Nederlandse zakenmannen doen hetzelfde als jij. Ze zijn alleen machtiger en slimmer.”

Zo kennen Griekse burgers de Nederlander. Als medemens waarmee je uiteindelijk een prima deal kunt sluiten.

Maar Griekse politici hebben tegenwoordig duidelijk andere associaties. Nederland is voor hen nu een van die keiharde AAA-landen die vechten voor hun eigenbelang. Dat bleek afgelopen woensdag toen president Karolos Papoulias (82) tijdens een speech op het ministerie van Defensie in Athene zichtbaar kwaad uithaalde naar de Duitse minister van Financiën, die Griekenland had vergeleken met een bodemloze put. ,,Wie is Meneer Schäuble om Griekenland te beledigen. Wie zijn de Nederlanders. Wie zijn de Finnen?” sprak Papoulias. Uit de mond van een president en verzetstrijder, die zojuist zijn salaris opgegeven heeft om aan de crisis bij te dragen, maakt dat indruk.

Griekse kranten merken op dat de onderhandelingen in de nacht van maandag op dinsdag enkele malen dreigden te mislukken. Dat kwam door meningsverschillen tussen de „strenge vleugel”, waar Nederland bij zit, en landen die er veel voor over hadden om Griekenland voor een faillissement te behoeden, schreef bijvoorbeeld Ta Nea, het grootste dagblad. Minister De Jager maakte met opmerkingen voor de vergadering de markten zenuwachtig, meldt Kathimerini. En volgens To Vima was het De Jager die een permanente controle door de trojka voorstelde.

De Nederlandse strengheid blijft niet onopgemerkt in Griekenland. Maar in vergelijking met de aandacht die Griekenland de afgelopen jaren in Nederland krijgt, is Nederland omgekeerd een bijzin. Alle kwaadheid concentreert zich op Duitsland. Dat haalt daarmee voor Nederland de kolen uit het vuur.

Op Griekse blogs, facebookpagina’s en via e-mail gaat een oproep rond om vooral Griekse producten te kopen om de binnenlandse economie te stimuleren. Na de uitspraak van president Papoulias deed een adviseur van een van de Griekse consumentenbonden, INKA, een oproep voor een boycot van Nederlandse producten. In Nederland heeft die veel aandacht gekregen, in Griekenland volstrekt niet. Geen krant heeft er vooralsnog over geschreven.

Vooralsnog is het contrast groot met de publieke verontwaardiging en emoties tijdens ‘de Macedonische kwestie’ die begon toen Macedonië zich begin jaren negentig losmaakte uit de Joegoslavische federatie. Dat zorgde in Griekenland voor angsten voor verschuivende grenzen en territoriale claims.

Minister van Buitenlandse Zaken Hans van der Broek (CDA) haalde in 1992 de toorn van zijn Griekse collega over zich heen door internationaal te laten blijken dat hij het Griekse aandringen op een andere vlag en naam voor Macedonië maar onzin vond.

Op initiatief van twee radiostations boycotten consumenten daarop massaal Nederlandse en Italiaanse producten. De felste Griekse politicus van destijds, speelt ook in de huidige crisis een prominente rol.

Het is Antonis Samaras van conservatieve partij Nieuwe Democratie. Na de naderende verkiezingen mogelijk de volgende premier van Griekenland. Hij heeft de laatste afspraken met internationale kredietverschaffers slechts na immense druk ondertekend.

Hoewel de meeste consumenten hun kwaadheid op Nederland van twintig jaar geleden allang vergeten zijn, is Samaras dat vast niet.

    • Marloes de Koning