Haitink als kapitein van snelle, wendbare speedboot

Beethovencyclus. Chamber Orchestra of Europe o.l.v. Bernard Haitink. Gehoord: 21/2 Concertgebouw Amsterdam. Herh. 24 en 28/2.

Een speedboot, zo noemt Bernard Haitink het Chamber Orchestra of Europe waarmee hij in twee seizoenen een nieuwe cyclus van Beethovens symfonieën uitvoert. Vergeleken bij een groot symfonieorkest (‘oceaanstomer’) is dit uitstekende kamerorkest inderdaad veel impulsiever en wendbaarder. Maar daar moet je mee leren omgaan. Haitinks relatieve onervarenheid met kleine bezettingen leidde vorig seizoen soms tot stunts, zoals in een harde en rommelige Achtste symfonie.

Een subliem vervolg dinsdag bewijst dat dirigent en ensemble inmiddels perfect op elkaar zijn ingespeeld. Nu kan Haitink zich bewijzen als waardig opvolger van Nikolaus Harnoncourt, die twintig jaar geleden met hetzelfde orkest reeds een legendarische Beethovencyclus bracht. Wat Harnoncourt toen ontdekte, bevalt Haitink evenzeer: in een orkest met kleine strijkersgroepen krijgen de blazers grotere prominentie.

Die transparantie kan de dramatiek, mits gebalanceerd uitgevoerd, sterk verhogen. Hiervan was een daverende en toch soepele Ouverture ‘Egmont’ getuige. Zacht spelen bleek een andere kwaliteit: niet alleen de climaxen, vooral ook de zeer verstilde passages waaruit zij voortkwamen maakten indruk.

Beethovens Tripelconcert is met zijn bruisend optimisme en drie solisten toch al feestelijk; violist Renaud Capuçon, cellist Gautier Capuçon en pianist Frank Braley leverden daarbij een sportief wedstrijdje samenspel. De virtuoze broers leken in elkaars instrument te kruipen, Braley deed de bescheiden pianopartij fonkelen.

De compacte orkestklank geeft Haitink vleugels. Neigde Haitinks Zesde symfonie ‘Pastorale’ bij het Concertgebouworkest soms naar wijdlopigheid, ditmaal kon de muziek niet lang genoeg duren. Tegenstemmen in altviolen werden teder opgetild, golfbewegingen in de Szene am Bach werkten als een hallucinerende drug. Dit moet haast wel de mooiste Pastorale zijn die Haitink ooit dirigeerde.

    • Floris Don