Griekse schuldendeal geen definitieve oplossing

De overeenkomst over de Griekse schulden is gezien de omstandigheden het best mogelijke resultaat. Het zou uiteraard beter zijn geweest als eerder door de zure appel heen was gebeten en de Griekse schulden eerder waren gesaneerd. En het is nog steeds onwaarschijnlijk dat Griekenland het zonder verdere economische en politieke schokken zal redden. Maar de schuldsanering en de nieuwe steunoperatie van 130 miljard euro zorgen ervoor dat de druk op Athene blijft aanhouden. Een bredere crisis is hiermee vermoedelijk voorkomen.

Griekenland, zijn particuliere schuldeisers en zijn officiële crediteuren delen nu de pijn. Dat is terecht. Als een dwaze afnemer van steeds meer leningen is het juist dat Athene hervormingen moet doorvoeren. Omdat zij zich als dwaze kredietverstrekkers hebben gedragen, is het juist dat particuliere beleggers een deel van hun geld niet zullen terugkrijgen. Dat bedrag zal groter zijn dan aanvankelijk werd verwacht. De rest van de eurozone heeft een vergissing begaan door Griekenland toegang te verlenen tot de eenheidsmunt, heeft zich afgewend toen het land in eerste instantie in de problemen kwam, en heeft er groot belang bij om ervoor te zorgen dat de besmetting van andere kwetsbare landen tot een minimum beperkt blijft. Daarom is het juist dat Athene nu nog veel meer geld krijgt, tegen nog gunstiger voorwaarden dan aanvankelijk beloofd.

Maar zal deze overeenkomst er werkelijk voor zorgen dat de Griekse schuldenlast in 2020 zal zijn gedaald naar 120 procent van het bbp? Nu de economie nog steeds krimpt en de mensen de grens naderen van wat zij nog kunnen tolereren, is de scepsis groot dat het land zich aan zijn afspraken zal houden. Die scepsis wordt nog versterkt door het feit dat het leeuwendeel van het geld van de nieuwe steunoperatie van te voren zal worden betaald.

De officiële schuldeisers van Griekenland zijn zich bewust van het gevaar dat Athene zal ophouden in de pas te lopen zodra het geld is ontvangen – vooral nu er in april verkiezingen op stapel staan. Zij eisen bijvoorbeeld verdere hervormingen van de publieke sector voordat het eerste geld wordt overgemaakt. Zij versterken de missie die Athene moet helpen de veranderingen door te voeren en verzwaren het toezicht op het programma. Griekenland heeft er ook mee moeten instemmen zijn grondwet aan te passen, zodat prioriteit kan worden gegeven aan het aflossen van zijn schulden. Ten slotte hebben de leiders van de twee grootste politieke partijen zich verplicht zich ook na de verkiezingen aan de afspraken te houden.

Toch kan Athene zich nog steeds uit deze dwangbuis wurmen, vooral als er volgend jaar sprake zou zijn van een begrotingsoverschot, zodat er voor het normaal functioneren van de staat geen extra geld meer nodig is. Op dat moment zou de regering kunnen aankondigen de rentebetalingen te zullen stoppen.

Aan de andere kant zal veel van het lastige werk achter de rug zijn als Griekenland eenmaal een begrotingsoverschot heeft bereikt. Dan moeten de voordelen van het afzien van de rentebetalingen worden afgezet tegen de nadelen van het uitlokken van een enorme ruzie met zijn partners, die ertoe zou leiden dat het land uit de euro wordt gezet. Maar het is net zo waarschijnlijk dat de betrekkingen niet helemaal verbroken zullen worden. Het hervormingsprogramma zal gewoonweg weer schipbreuk lijden, de cijfers zullen niet meer kloppen, er zullen weer pittige onderhandelingen volgen en de schulden zullen opnieuw moeten worden gesaneerd. Met andere woorden: meer van hetzelfde.

Hugo Dixon en Neil Unmack

Vertaling Menno Grootveld

    • Neil Unmack
    • Hugo Dixon