Gratis bijles voor iedereen

Wat begon met een opgenomen bijles, groeide uit tot een heuse video-academie. Salman Kahn zette al 3.000 educatieve filmpjes online.

Optellen en aftrekken. Algebra. Economie. Geschiedenis, scheikunde, natuurkunde en veel meer. Op al deze gebieden kunt u gratis les krijgen op YouTube. Er is een imposante collectie van meer dan 3.000 video’s, gemaakt door één man: de Amerikaan Salman Khan.

Salman Khan was analist bij een hedgefonds toen hij in 2004 begon zijn nichtje Nadia bijles te geven in rekenen. Dat beviel zo goed dat andere nichtjes en neefjes ook zijn hulp zochten. Daarom gooide hij het in 2006 over een andere boeg: hij ging de lessen vastleggen op video en zette ze op YouTube.

Khan houdt zichzelf zorgvuldig buiten beeld. Het scherm doet dienst als een zwart schoolbord, dat hij al pratend vol schrijft. Hij gebruikt een digitaal tablet met bijbehorende pen, en gratis software. Hij maakt soms gebruik van foto’s en landkaarten, maar aan het schoolbord-principe houdt hij vast. Zijn donkerbruine stem, babbelende toon en heldere uitleg maken het een plezier om zo’n les te volgen.

Toen zijn lessen eenmaal op YouTube stonden, liep het in verschillende opzichten uit de hand. „Mijn neefjes en nichtjes prefereerden de geautomatiseerde neef boven de neef zelf”, vertelt Khan in een lezing die ook op YouTube staat. Logisch: ze konden nu passages herhalen of overslaan zonder zich te generen.

Ook mensen buiten de familiekring ontdekten het materiaal. Dat leidde tot opmerkelijke succesverhalen. Zo waren er leraren die de rol van de lessen en het huiswerk omdraaiden. Khans colleges werden huiswerk, daarna werden in klasverband opdrachten gemaakt. Als Khan dit in zijn lezing vertelt, krijgt hij een spontaan applaus. „Het was vreemd voor een hedgefonds-analist om opeens iets van sociale waarde te doen”, levert hem nog een open doekje op.

Salman Khan zelf kreeg een onstuitbare drang om kennis te delen. Middelpuntvliedende kracht, oorzaken van inflatie, de Koreaanse oorlog, de uitdijing van het heelal, differentiaalrekening – hij lijkt overal verstand van te hebben. Inmiddels heeft hij zijn baan opgezegd en staat hij aan het hoofd van de Khan Academy, een non-profit-organisatie die met miljoenen wordt gefinancierd door Google en de Bill Gates Foundation. Er is een website, khanacademy.org, waar naast de video’s ook slim ontworpen oefenprogramma’s en logische paden door die immense voorraad leerstof worden aangeboden. De Khan Academy biedt leraren ook software aan om te volgen hoe leerlingen vorderen in de video’s en de oefeningen, zodat de best mogelijke hulp kan worden geboden.

De muzikale wiskundige Vi Hart, tweemaal eerder in Bekijks genoemd, is bij de Khan Academy in dienst getreden. Hetzelfde geldt voor Craig Silverstein, ooit Googles eerste gesalarieerde medewerker. Een groep vrijwilligers vertaalt op dit moment Khans video’s in het Nederlands voor khanacademy.nl.

Herbert Blankesteijn

De video is te zien op nrc.nl/bekijks

    • Herbert Blankesteijn