Australië smult van machtsstrijd Labor

Vanochtend trad onverwachts de Australische minister Rudd (Buitenlandse Zaken) af. Wil hij opnieuw premier worden? Labor maakt zich op voor een nieuwe machtsstrijd.

Een belangrijke minister uit een stabiele democratie die tijdens een bezoek aan het buitenland onverwacht aftreedt, dat gebeurt niet vaak. Maar Kevin Rudd, ex-premier en sinds enkele uren ook ex-minister van Buitenlandse Zaken van Australië, deed dat.

In een verrassingspersconferentie in Washington kondigde Rudd vandaag zijn vertrek aan. Hij heropent zo de strijd om het leiderschap met premier Julia Gillard, anderhalf jaar nadat zij door een coup binnen de Labor Partij de hoogste regeringspost afpakte van Rudd.

Het was weer hetzelfde liedje als tijdens de coup van 2010, klaagde hij. Een collega-minister en andere „mannen zonder gezicht” hadden publiekelijk zijn integriteit in twijfel getrokken. Gillard had hen niet weersproken, dus moest hij concluderen dat zij het met hen eens was, wat hem geen andere mogelijkheid liet dan opstappen.

Rudd zei dat hij, anders dan Gillard, „nooit deelneemt aan een heimelijke aanval op een zittende premier die is gekozen door het volk”. Maar, zei Rudd, zijn parlementsleden zouden zich wel moeten afvragen wie de beste positie heeft om oppositieleider Tony Abbott te verslaan bij verkiezingen volgend jaar.

De manier waarop Gillard aan de macht is gekomen, blijft haar achtervolgen. Toen zij Rudd in 2010 met succes uitdaagde voor het partijleiderschap, nam zij automatisch het premierschap over. Maar kiezers bleken dat achterbaks te vinden. Bij de parlementsverkiezingen daarna won ze evenveel zetels als de oppositie. Zij behield slechts dankzij steun van onafhankelijke kandidaten de macht.

Nu staat Gillard in peilingen lager dan oppositieleider Tony Abbott. En lager dan Kevin Rudd, die minder steun heeft onder de parlementsleden van Labor die over het partijleiderschap beslissen. Al ruim een jaar wordt gespeculeerd over een terugkeer van Rudd. De Liberale Partij van Tony Abbott maakt er handig gebruik van dat Gillard en Rudd kibbelen over het leiderschap.

Deze week staken geruchten dat Rudd zijn oude functie terugwilde al de kop op. Aanhangers van Gillard raadden haar publiekelijk aan hem uit te dagen voor een interne verkiezing voor het leiderschap van Labor, die ze waarschijnlijk zou winnen en hem daarna te ontslaan.

Op mysterieuze wijze verscheen een oude video op internet van Rudd als premier, waarin hij zijn geduld verliest en veelvuldig het woord ‘fucking’ gebruikt om zijn staf de les te lezen. Het bevestigt oude kritiek dat hij als een despoot over zijn partijgenoten heerste. Rudd haastte zich te verklaren dat hij is veranderd.

Met zijn persconferentie vandaag was Rudd ontslag door Gillard voor. Hij zal vóór maandag zijn volgende stap bekendmaken. Mogelijk daagt hij Gillard direct uit voor een strijd om het partijvoorzitterschap. Of hij schildert haar af als de feeks die hem opnieuw een mes in de rug heeft gestoken, en wacht rustig zijn kans af.

    • Elske Schouten