Versplinter en heers, en het idee van een centraal gezag laten varen

Wat moet de basis zijn voor een nieuwe Somalische staat? Somalische leiders hebben afgelopen weekend een plan opgesteld om een einde te maken aan het twee decennia durende machtsvacuüm in het land. Het akkoord komt aan de vooravond van een internationale conferentie over Somalië, die vanaf donderdag in Londen plaatsheeft.

Het schetst de contouren van een toekomstige Somalische regering. Die moet de machteloze en corrupte overgangsregering, waarvan het mandaat in augustus afloopt, vervangen. Volgens het plan wordt Somalië een federale staat, waarbinnen de semi-autonome regio’s veel zelfstandigheid krijgen. Somalië bestaat de facto al uit vele autonome ministaatjes en is al jaren een failed state.

Het plan voorziet verder in de halvering van het aantal parlementariërs (naar 225) en de oprichting van een hogerhuis, dat zal bestaan uit 54 ouderen. Het parlement moet een weerspiegeling zijn van de clanverhoudingen in Somalië.

Het plan is tijdens een bijeenkomst in Puntland ondertekend door de Somalische president, de presidenten van de semi-autonome regio’s Galmudug en Puntland en door de commandant van de militie Ahlu Sunna Waljamaca, die is verbonden aan de regering. Samen zijn ze goed voor ongeveer eenderde van heel Somalië: eigenlijk is het nieuwe Somalië een soort Groot-Puntland.

Hun plan zou voor heel Somalië moeten gelden. Maar enkele cruciale spelers waren er niet bij in Puntland: de islamitische terreurgroep Al-Shabaab, die heerst in Zuid-Somalië; en de regio Somaliland, die zich in 1991 onafhankelijk verklaarde.

De Somaliërs reizen dus naar Londen met een verlangen naar decentralisatie. De internationale gemeenschap lijkt ook in die richting te denken – de conferentie in Londen beoogt de Somalische regio’s te versterken. Maar de vraag is in welke mate.

Het zou een breuk met het verleden zijn. De internationale gemeenschap heeft altijd veel waarde gehecht aan een centraal gezag dat – in elk geval in naam – ook aanspraak maakt op het regeren van heel Somalië. Dat is nu de overgangsregering, maar haar begroting komt vrijwel volledig van buitenlandse donoren. Waarnemers reageren vooralsnog sceptisch op het plan.

    • Toon Beemsterboer