Toon uw wonden

Rotterdam, 18 februari 2012 Schetsboeken van kunstenaar Harry Haarsma en portret. Foto: Walter Herfst

Vorige maand vroegen we in dit katern: Wat is een mens? En: Wat is uw mensbeeld? Daarop kwamen bijna honderd reacties binnen; een bloemlezing presenteerden we in Mens& van 7 februari, met het verzoek te reageren op deze oogst (‘these, synthese, antithese’).

De Rotterdamse kunstenaar Harry Haarsma voelde zich meer dan aangesproken door deze oproep. Hij maakt onder meer collages. „Ik dacht: maar dat is wat ik al jaren doe, mensbeelden maken!”

Een ding viel hem op. Of liever gezegd: beviel hem niet. Want weliswaar vroegen wij naar mensBEELDen, maar wat we kregen waren vooral mensWOORDen, zegt Harry Haarsma.

Hij ‘doet’ niet in woorden. Of wel, een beetje. Hij doet vooral in beelden. Hij tekent en schildert, knipt foto’s uit kranten en tijdschriften, verzamelt beelden uit kunstboeken, bewaart oude ansichtkaarten. Die zet hij bij elkaar, zoals in het werk hierboven. Het is een tekst van Immanuel Kant, gespiegeld in een lichaam, een plaatje van Eva met de slang. De beelden begeleidt hij met woorden, in dit geval ‘het niet vastgestelde dier’ van Friedrich Nietzsche. Deze woorden zijn afkomstig van wijsgerigen, maar kunnen net zo goed uit populaire films of tijdschriften komen.

De leidraad in zijn werk is ‘toon uw wonden’. Daarbij hoeft het niet altijd om lijden te gaan, haast hij zich erbij te zeggen. „Mijn werk staat ook voor intiem durven zijn.”

Wat is een mens? Het blijft een lastige vraag. Misschien wel liever vraagt Haarsma zich af: Wat is leven? Het antwoord: „Je verbinden aan alles wat je tegenkomt. Geef je die vrijheid aan jezelf, dan ga je leven.”

En ja, hij weet het zeker: „Als je echt wil leven, echt wilt meedoen, dan moet je jezelf op het spel durven zetten.”