Theatermakers knutselen met lijm en karton

Pop Arts is een festival voor poppentheater, dat intussen vaak objecttheater blijkt. Makers knutselen met divers materiaal en bewegen zich vrijelijk tussen de disciplines.

Wie denkt dat je voor poppentheater een handpop nodig hebt, loopt hopeloos achter. In het hedendaagse poppentheater wordt geknipt, geplakt, gezaagd, gefilmd en geprojecteerd. Poppentheater is objecttheater geworden. Het gebruikte materiaal is veelzijdig: hout, video, papier, schoenen, je kan het zo gek niet bedenken. Makers bewegen zich vrijelijk door de disciplines: dans, muziek, tekst en beeldende kunst. De enorme variëteit aan interdisciplinaire voorstellingen die dat voor jong en oud oplevert, is te zien tijdens de derde editie van het internationale Pop Arts Festival in Amsterdam, georganiseerd door Jeugdtheater de Krakeling, Theater Bellevue en Het Ostadetheater.

Met een opengevouwen atlas in haar hand staat De Vlaamse theatermaker Annelies van Hullebusch op de publiciteitsfoto van haar voorstelling In Kaart. Daarin memoreert ze het Vlaamse landsdeel waarin ze opgroeide. Dat doet ze door geknutselde maquettes te filmen en te projecteren. Woordeloos – het enige wat het publiek hoort zijn de geluiden van de materialen die ze gebruikt.

Volgens Eliane Attinger, artistiek leider van het landelijk productiehuis voor poppen- en objecttheater Feikes Huis en programmeur van Pop Arts, wordt er in het poppentheater steeds meer gebruikgemaakt van multimediale technieken. Attinger: „Tegelijk is er een tegenreactie op die digitalisering en blijkt knutselen met karton en lijm weer helemaal in. En dan zijn er natuurlijk nog de ambachtelijke poppenspelers, die gewoon verhalen vertellen.”

Voorbeeld van zo’n traditioneel poppentheatergezelschap is het voormalig Oost-Duitse gezelschap Handgemenge. Zij brengen tijdens Pop Arts onder meer de voorstelling Hamlet: een schimmenspel op de tekst van Shakespeare. Bijzonder is dat de schimmen niet áchter het doek worden bediend, maar juist ervoor. Daardoor ziet de toeschouwer precies hoe de levensgrote beelden worden geconstrueerd. Attinger: „Het idee dat poppenspelers onzichtbaar in het zwart verdwijnen achter de pop, is achterhaald. Juist doordat je ziet hoe de menselijke hand de illusie creëert, word je uitgenodigd om als publiek ook je eigen fantasie te gebruiken.”

Ook achterhaald is de opvatting dat poppentheater alleen voor kinderen zou zijn. Driekwart van voorstellingen die op Pop Arts spelen, is voor volwassenen. Maar Pop Arts programmeert ook jeugdvoorstellingen. Dit jaar staat Theater FroeFroe centraal. Dit Vlaamse jeugdgezelschap maakt al jaren theater met een burleske stijl van freaky handpoppen, videoprojecties, kermiselementen en livemuziek. In hun voorstelling Puck (7+) bijvoorbeeld, bevindt de toeschouwer zich in een arena van twaalf poppenkasten. In het midden staat Puck op een paal met de touwtjes in handen. Maar het spel beperkt zich niet tot de poppenkasten – de toeschouwers worden hier ook gemanipuleerd: met water bespoten en in verwarring gebracht.

Pop Arts biedt een blik op de enorme reikwijdte van het hedendaagse poppen- en objecttheater. Of dat nu traditioneel, experimenteel, voor kinderen of voor volwassenen is; het garandeert vrijwel altijd een sensitieve, multimediale kijkervaring.

Pop Arts Festival, T/m 26 februari, Jeugdtheater de Krakeling, Theater Bellevue en Het Ostadetheater, Amsterdam. Inl.: www.popartsfestival.nl