Teleurgestelde erudiete leiders uit priesterkaste

Zo uitbundig als de televisieaandacht gisteren was voor het opstappen van PvdA-leider Job Cohen, zo zweeg het medium een paar dagen eerder in vrijwel alle toonaarden over de dood van journalist, schrijver en programmamaker Anil Ramdas.

Je mag natuurlijk een zelfdoding niet vergelijken met het vrijwillig uit de landelijke politiek stappen wegens het besef dat je niet langer effectief bent, en ook in naamsbekendheid lopen Cohen en Ramdas zeer uiteen. Maar er zijn ook frappante overeenkomsten, die iets zeggen over de huidige hopeloze positie van de elite.

Ramdas’ moeder behoorde tot de hoogste hindoekaste en daar had je in Suriname eerder last dan voordeel van. Ook in Nederland bleek de brahmaanse uitstraling van een intellectueel, een Surinamer nog wel, die alles beter wist, hem in toenemende mate populariteit te kosten, al was het juist de televisie geweest, die Ramdas met Zomergasten (VPRO) zijn grootste bekendheid verleende.

Ramdas was net als Cohen teleurgesteld over het blanke revanchisme van de door Wilders gedomineerde epoque en verzette zich daar fel tegen, zonder groot succes.

In de joodse traditie staat de familienaam Cohen voor de priesters, de leiders van het volk. Net als Ramdas was de PvdA-aanvoerder zelf niet religieus, maar stond hij wel pal voor de verdediging van gelovige minderheden, en religie als bindmiddel.

Je zou kunnen zeggen dat beiden zijn gesloopt door de macht van de volksmenners, die niet van precieuze nuances houden en hooghartige verdedigers van beschaafde omvangsvormen graag jennen en honen. Ook de vrienden van Cohen gingen geloven dat alleen straatvechters goede politici kunnen zijn.

PowNews vierde het vertrek van Cohen gisteren bijna als een persoonlijke triomf van Rutger Castricum, met wie Cohen op zijn laatste persconferentie nog vergeefs trachtte met enig sarcasme vat te krijgen.

Zet Cohen naast SP-leider Emile Roemer, en je snapt dat hij die ongelijke strijd als verlichte aristocraat van de geest niet kan winnen. Stel je de meest genoemde potentiële opvolgers voor naast Roemer, en je weet wie daar wel en niet kansrijk zouden zijn: Hamer niet, Plasterk misschien op een gladde manier, Timmermans nauwelijks, Samsom waarschijnlijk wel.

Live televisie is een ideaal territorium voor straatvechters, maar er zijn ook verschijningsvormen van het medium waar eruditie en kalm charisma wel degelijk tot hun recht kunnen komen.

De teleurstelling van Ramdas over de samenleving maakte zijn presentatie van het multiculturele praatprogramma Z.O.Z. (VPRO) ondanks zijn betrokkenheid en kennis soms wat plichtmatig. Cohen zou dat misschien beter doen.

    • Hans Beerekamp