Nieuw leven voor de favela's

Jarenlang was São Paulo de stad waar vastgoedprijzen records braken, maar tegenwoordig is die positie overgenomen door Rio de Janeiro. Zelfs in de sloppenwijken van de strandstad hebben de prijzen van huur- en koophuizen de afgelopen jaren een enorme spurt omhoog gemaakt. Plotseling is goedkoop wonen in een sloppenwijk niet meer vanzelfsprekend.

„Vroeger kon je hier makkelijk iets huren voor 150 real (66 euro)”, zegt Daniela Ventura, over haar buurt in sloppenwijk Morro da Babilônia. „Maar nu vragen ze voor een huis, met eetkamer, slaapkamer en keuken al gauw 500 real.” Het is voor veel mensen, zegt de schoonmaakster van beroep, ineens duur geworden om in de sloppenwijk te wonen.

Morro da Babilônia is een van de tientallen sloppenwijken (favela’s) die de afgelopen jaren weer onder controle van de overheid zijn gekomen. De gewapende drugsbendes die er de dienst uitmaakten, zijn verdwenen. Deze schoonmaak (‘pacificatie’) door de gemeente gaat gepaard met renovatie van de woningen: ze worden aangesloten op elektriciteit, riolering en kabeltelevisie.

Volgens het Fundação Getúlio Vargas, een gezaghebbend onderzoeksinstituut in Rio de Janeiro, zijn als gevolg van deze ontwikkelingen de huren in sloppenwijken harder gestegen dan die in de middenklassebuurten. De officiële huren gingen vorig jaar met ruim 21 procent omhoog, in de ‘gepacificeerde’ sloppenwijken met 22,5 procent.

In Rocinha, de grootste sloppenwijk van de stad, is een levendige handel in vastgoed op gang gekomen, ook al zijn er geen officiële eigendomtitels van de huizen. In de vorig jaar gepacificeerde sloppenwijk kost een huisje van dertig vierkante meter (huiskamer, slaapkamer en keuken) al gauw 30.000 real (13.300 euro), een bedrag dat de komende jaren waarschijnlijk verder zal oplopen. Een paar jaar geleden kostte een dergelijke woning de helft of minder van de prijs.

Ook in Morro da Babilônia zijn de verkoopprijzen gestegen, vertelt Ventura. De wijk ligt boven op een berg met uitzicht op het strand. Wie weet, zo wordt er geredeneerd, krijgen de bewoners in de toekomst wel officiële eigendomsrechten op hun illegaal gebouwde huisjes. „Dan wordt het interessant voor investeerders. Je koopt iemand uit, sloopt het huis en bouwt er gewoon een villa”, verwoordt Ventura de vermoedens die in haar buurt leven.

De opknapbeurten in de sloppenwijken hebben alles te maken met de grote evenementen die Rio te wachten staan. Als locatie van voetbaltoernooien als de Confederations Cup (2013), het Wereldkampioenschap (2014) en de Copa America (2015), en de Olympische Spelen (2016) is Rio de Janeiro een en al bedrijvigheid. Overal wordt er gebouwd, gesloopt en vernieuwd. Wegen, bruggen, metrolijnen, huizen, sportcomplexen en kantoorgebouwen. Bovendien vormt Rio de Janeiro het kloppend hart van de olie-industrie, sinds er tal van olievelden zijn gevonden voor de kust. Rio is, kortom, booming.