Haar kinderen hebben honger, haar man wil seks

Achter het bijna dagelijkse geweld in Afghanistan gaat een ander, op zijn minst even pijnlijk probleem schuil: dat van honger en ondervoeding, vooral voor jonge kinderen.

A child stands with his father as they wait to receive blankets and winter jackets from Welthungerhilfe, a German NGO, during a snow fall at a camp for internally displaced Afghans in Kabul, Afghanistan, Monday, Feb, 20. 2012. More than 40 people, most of them children, have frozen to death in what has been Afghanistan's coldest winter in years, an Afghan health official said Monday. (AP Photo/Musadeq Sadeq)

Correspondent Afghanistan

Mazar-i-Sharif. Moeder Oghul Khan grijpt in haar jurk en trekt haar dunne, platte borst naar buiten. De dertigjarige vrouw uit de provincie Jowzjan in het noorden van Afghanistan duwt haar twee jaar oude krijsende kind er tegenaan. Even is het stil. Oghul Khan zucht. „Ik heb geen geld om haar met eten te voeden”, zegt ze. Haar man is verdreven van zijn akkers door de aanhoudende droogte in zeker veertien provincies in Noord-Afghanistan, waarvan volgens hulporganisaties Jowzjan het meest getroffen wordt.

Terwijl Oghul Khans vijf kinderen honger lijden, knoopt ze samen met haar man een tapijt. Dat levert 66 dollar per maand op, wat betekent dat ze van 2 dollar per dag moet rondkomen. Als baby’s hier al voedsel krijgen, is het niet meer dan thee en wat Afghaans brood dat weinig voedingsstoffen bevat. Oghuls jongste kind is sterk ondervoed. En dat betekent dat alle eetlust weg is. „Ook al zou ik een stuk brood hebben nu, ze zou het niet meer eten.”

Het nieuws uit Afghanistan gaat vooral over de militaire operaties en de corrupte Afghaanse overheid. Maar van ‘Afrikaanse toestanden’ in Afghanistan weet bijna niemand iets. Toch is er ook een groot voedselprobleem in Afghanistan. Ondanks de miljarden dollars aan hulp staat dit land met ongeveer 34 miljoen inwoners nog steeds bovenaan het lijstje van landen waar miljoenen kinderen sterven van de honger of lichamelijk en geestelijk voor altijd beschadigd raken door ondervoeding.

Hulporganisaties die al jaren actief zijn in het land blijven schokkende cijfers produceren. Save the Children maakte vorige week bekend dat meer dan de helft van de Afghaanse kinderen (59,3 procent) ondervoed is. Een op de tien kinderen haalt daardoor het vijfde levensjaar niet, aldus de hulporganisatie.

In het gebied op ongeveer anderhalf uur rijden van Shibarghan, de hoofdstad van Jowzjan, worstelen tientallen ondervoede kinderen met de dood. Hoewel de weg geasfalteerd is en opstandelingen hier niet komen, blijven deze kinderen toch verstoken van alle hulp.

Als in januari drie gezondheidswerkers uit de hoofdstad zich melden, is het een gekkenhuis. In een mum van tijd rennen moeders in lange blauwe en witte burka’s langs de zandpaden om hun kinderen bij de hulpverleners te brengen. Een weegschaal wordt in de lucht gehouden en de ene na de andere graatmagere baby wordt erop gelegd. Ook oudere sterk ondervoede kinderen worden gewogen. Sommige lijken drie jaar, maar zijn al acht.

Verpleger Nematullah werkt op een hulppost in Jangalar, op ongeveer een uur rijden van de hoofdstad, en heeft soms 300 ondervoede kinderen per dag in zijn kleine kliniek, zegt hij. Vele moeders in deze achtergestelde gebieden, waar nauwelijks contact is met de buitenwereld, herkennen het probleem van ondervoeding niet, legt hij uit. De families komen met ‘wondermiddeltjes’ in de hoop dat het beter wordt. Soms hebben ze geld voor Afghaans brood en denken dat dit de oplossing is. „Maar een kind dat ondervoed is, komt er niet bovenop door wat brood.” Ook de hulpverleners in het ziekenhuis in de hoofdstad hebben vaak geen idee. „Zelf wist ik als verpleger tot voor twee jaar niet dat een kind ondervoed zou kunnen zijn.”

Via de luidspreker van de moskee en de lokale radio probeert de verpleger nu de schade in te halen door de moeders achter de hoge muren van hun lemen huizen te bereiken en te vertellen over ondervoeding. Ook heeft hij sinds een paar maanden een door internationale hulporganisaties beschikbaar gestelde voedingrijke pasta die hij uitdeelt aan de moeders. „Maar niet iedereen krijgt deze pasta omdat ze simpelweg geen taxi kunnen betalen om naar mijn hulppost te komen.”

Moeder Gul Roshan uit het naburige Alaili is zo iemand die veel te laat ingreep. Twee van haar zeven kinderen zijn door ondervoeding gestorven. Haar jongste kind wist ze te redden door de speciale pasta van de hulppost.

Ondertussen wil haar man, die ongeveer 40 dollar per maand aan salaris krijgt, voortdurend met haar naar bed, zegt ze. De angst voor nog een hongerige mond kon ze echter niet aan. Na een gesprek met hulpverleners uit de hoofdstad kreeg ze zijn toestemming om anticonceptie te gaan gebruiken, iets wat een groot taboe is in Afghanistan. Gul Roshan weet dat veel mannen er tegen zijn in Afghanistan, maar ze zette door. Opnieuw een ondervoed kind dragen boven een zwangere buik, zoals overal te zien is in deze regio, is aan haar niet meer besteed. „Ik moet nu de vijf kinderen die ik heb voorzien van eten. Dat is al zwaar genoeg.”

    • Bette Dam