130 miljard. Hoe reageren de Griekse en Duitse mannen in de straat?

De bijzondere verstandhouding tussen Europa en de Grieken in een cartoon gevangen. Cartoon van Cagle.com

Nooit eerder werd zo’n hoog bedrag aan noodhulp toegezegd als afgelopen nacht. 130 miljard euro krijgt Griekenland om aan een faillissement te ontkomen. Een opsteker voor de stabiliteit van de eurozone, maar hoe reageren de burgers van de grootste geldschieter en die van het land dat er nog dieper voor moet buigen?

Grieken werden vanmorgen wakker met het nieuws dat een default is afgewend - of in elk geval uitgesteld. Ze kunnen voorlopig met de euro blijven betalen. Maar ze kennen ook de tegenprestatie: nóg hardere bezuinigingen, terwijl ze zo snakken naar groei. De anti-Duitse sentimenten wakkeren aan. Sommigen durven het te hebben over een nieuwe bezetting door de Duitsers.

Maar dát hebben we niet verdiend, denkt een deel van de Duitsers. Wij houden ze overeind en dit is onze dank? Toch laten zij die kritisch zijn op Merkel en de rol die Duitsland in Europa speelt, zich ook horen.

130 miljard? In Griekenland is men vooral cynisch

In Griekenland hoeft men zich even geen zorgen te maken over een gedwongen terugkeer naar de drachme. De aflossing van de schulden is voor de komende jaren veiliggesteld. En er ligt een herstelplan: op weg naar een staatsschuld van ‘slechts’ 120 procent van het BNP in 2020, waar het nu nog 160 procent bedraagt.

Maar de medaille heeft uiteraard ook een keerzijde. De regering van Papademos moet ongenadig hard bezuinigen. De geldschietende trojka (Het IMF, de ECB en de landen uit de eurozone) stelt steeds bijzonder harde voorwaarden voordat het meer geld toezegt. Hoe kijkt het Griekse volk naar de meest recente ontwikkelingen? NRC-correspondent Marloes de Koning:

“Op straat reageert men vandaag met cynisme. Dit voelt voor hen niet als solidariteit met burgers, het is puur bedoeld om banken en andere financiële instellingen overeind te houden. Het gevoel van wantrouwen is sterk.”

Want als de mededeling is dat Griekenland een lening krijgt in ruil voor bezuinigingen, dan zien de Grieken vooral dat laatste woord, zegt De Koning.

“Er moet jarenlang onverminderd bezuinigd worden terwijl er juist economische groei nodig is. Dat de eurozone niet anders kan omdat het ook andere landen tegen besmetting wil beschermen, is moeilijk uit te leggen aan de Grieken - en het is ook heel complex. Ze redeneren: als we de keuze hebben uit twee kwaden, een geordend of een ongeordend bankroet, dan deze geordende optie maar. Maar het cynisme blijft.”

Recent vergeleek een Griekse krant de Duitse strategie met de bezetting in de Tweede Wereldoorlog. Het gaat dit keer niet om nazi’s, maar om financiële experts die ons komen onderdrukken, meende de rechtse krant Democracy. Genoeg om Merkel met hakenkruis af te beelden.

De voorpagina van de Griekse krant ‘Democracy’ van 9 februari. Foto AP / Dimitri Messinis

De voorpagina van de Griekse krant ‘Democracy’ van 9 februari. Foto AP / Dimitri MessinisDe voorpagina van de Griekse krant ‘Democracy’ van 9 februari. Foto AP / Dimitri Messinis

De Koning daarover:

“Niet iedereen zegt meteen het zo te voelen, maar het besef is er wel dat Duitsland Europa dicteert en daarvan profiteert. Het betaalt bijvoorbeeld zelf een erg lage rente op leningen. De anti-Duitse sentimenten zijn sterk.”

130 miljard? In Duitsland morren ze niet; het was immers al afgesproken

Hoe gaat dat bij de geldschieter? Merkel is overduidelijk de grootste aanjager van strengere begrotingsdiscipline. ‘Europa’ moet bij probleemlanden als Griekenland en Italië in de boeken kunnen kijken en waar nodig kunnen bijsturen. Het toegezegde pakket is een noodzakelijk kwaad, maar dan willen ze wel dat het strikte bezuinigingsprogramma wordt gevolgd. Dat is de teneur die ook bij de Nederlandse minister van Financiën De Jager leeft.

In Duitsland reageert men vandaag niet verrast op het nieuwe noodhulppakket, zegt Joost van der Vaart, onze correspondent daar.

“Dit was voorgekookt, het wijkt niet af van wat Merkel eerder al had afgesproken. Het is volgens plan gegaan en dat hebben Duitsers graag. Was het plotseling anders gelopen, dan was er ophef. Nu niet.”

Maar er zullen net als in Nederland stemmen opgaan dat Griekenland een ‘bodemloze put’ is waar geen geld meer in gegooid moet worden. Of niet?

“Jazeker, maar Merkel heeft het mandaat om dit te doen. Zolang het democratisch gesteund wordt, kan ze haar gang gaan. Iedere keer als er iets nieuws besloten wordt, is het kantjeboord. Steeds weer bestaat de mogelijkheid dat de meerderheid anders beslist en de kraan dichtgedraaid wordt.”

En Merkel met dat hakenkruis, dat moeten Duitsers ook gezien hebben. Keer op keer geld toezeggen en dan zo neergezet worden; hoe reageren ze daarop?

“Dat is samen te vatten in twee opvattingen. Enerzijds zijn er degenen die zeggen ‘dit hebben we niet verdiend’. Anderzijds wordt er gewaarschuwd dat Duitsland Europa inderdaad niet te veel de wil moet opleggen.”

‘Als Duitsland onderuit gaat, zal het leedvermaak groot zijn’

Van der Vaart interviewde voor de NRC Weekend van afgelopen zaterdag Gesine Schwan, die twee keer kandidaat was voor het Duitse presidentschap. Haar uitgesproken ideeën over Duitsland en Europa sluiten aan bij de discussie. Volgens Schwan gaat het de verkeerde kant op met de rol die Merkel voor Duitsland opeist in de schuldencrisis.

“Veel van onze Europese partners hebben genoeg van het pedante Duitse schoolmeesterschap. [...] De weerstand tegen Duitsland groeit, omdat de regering-Merkel in de schuldencrisis gekozen heeft voor een aanpak die de Europese solidariteit onderuit haalt. Ik noem het alleenheerschappij. Het wachten is op het moment dat wij, onverbiddelijke Duitsers, onderuit gaan. Dan zal het leedvermaak groot zijn.”