Cohen neemt het juiste besluit

Nog geen twee jaar is Job Cohen de politieke leider van de PvdA geweest. Eigenhandig maakte hij gisteren een einde aan dit leiderschap, dat op een fiasco is uitgelopen.

Daarmee zijn de hooggespannen verwachtingen die ontstonden toen de nu 64-jarige Cohen op 13 maart 2010 bekendmaakte Wouter Bos als PvdA-leider te willen opvolgen, hardhandig afgestraft. Die euforische stemming, binnen maar ook buiten de partij, was van meet af aan overtrokken. De afgetreden burgemeester van Amsterdam zou vast de nieuwe premier worden, was een gedachte die bij menigeen postvatte.

Dat jaar werden er vervroegde verkiezingen gehouden, noodzakelijk geworden doordat toenmalig CDA-leider Balkenende en Bos er niet in slaagden hun kabinet overeind te houden. In de verkiezingscampagne bleek al dat Cohen niet de gedroomde kandidaat voor de PvdA was, die bijvoorbeeld zijn voorganger in hem had gezien. De mediacratie vergt lijsttrekkers die vlotter van de tongriem zijn gesneden dan Cohen. Authenticiteit en integriteit zijn niet per se lucratieve kwaliteiten in een verkiezingsstrijd.

Cohen boekte voor zijn partij het op een na slechtste verkiezingsresultaat uit de geschiedenis. Dat werd hem vergeven, omdat peilingen lange tijd nog beroerdere uitslagen in het vooruitzicht hadden gesteld. Die peilingen brachten de PvdA vervolgens alleen nog maar nieuwe dieptepunten en veel chagrijn in de eigen gelederen.

In de Tweede Kamer bleek de fractievoorzitter niet het juiste antwoord of de juiste houding te vinden tegenover het geweld van de PVV. Evenmin toonde hij zich een groot strateeg. Cohens vermogen om ‘de boel bij elkaar te houden’ bleek tekort te schieten om de onrust in de dertig leden tellende PvdA-fractie in de Tweede Kamer te beteugelen.

Hij laat een partij in ontreddering achter, die zoekt naar een koers waarmee ze zich weet te profileren ten opzichte van electorale concurrent SP, zonder haar principes te verloochenen. Een moeizaam proces.

Dit betekent ook dat alleen de keuze voor een nieuwe leider niet de oplossing is voor de identiteitscrisis waarmee de PvdA worstelt. Cohen heeft in de korte tijd die hij voor zijn leiderschap heeft genomen, hieraan geen einde gemaakt. De koers die de sociaal-democratie in de 21ste eeuw moet varen, is onduidelijk. Wel heeft hij een aanzet gegeven voor het antwoord op die vraag: de Wiardi Beckmanstichting, het wetenschappelijk bureau van de partij, is bezig met een breed onderzoek. De resultaten daarvan moeten dit najaar leiden tot een politiek actieplan.

Met dezelfde waardigheid als waarmee hij destijds zijn kandidatuur aankondigde, maakte Cohen gisteren in Amsterdam zijn afscheid als politiek leider en als Kamerlid bekend. Hij trok uit zijn eigen stelling dat hij „onvoldoende effectief” is gebleken, de juiste conclusie.