Waarom spreidt een tennisser zijn vingers?

Er is weer veel tennis op televisie te zien. Het valt P. M. van Leeuwen uit Almere op dat als een speler met het racket naar de bal gaat om deze hard te raken hij de vingers van de andere hand wijd spreidt. Waarom?

Je ledematen ‘komen in paren’: beweeg je er eentje, dan doet die andere ook altijd een beetje mee. „Het is zelfs de vraag”, zegt hoogleraar coördinatiedynamica Peter Beek van de VU, „of het überhaupt mogelijk is om te bewegen met maar één ledemaat.” Als er veel activiteit is in de ene hersenheft, zie je ook activatie in de andere hersenheft. Dat heet motor overflow. Het kan die onbedoelde spiegelbewegingen verklaren.

Normaal gesproken onderdruk je die tegenbeweging, vertelt hoogleraar revalidatiegeneeskunde Hans Arendzen van het LUMC. Hij doet onder meer onderzoek naar motor overflow bij mensen met hersenbeschadiging. Dat afremmen is iets dat je moet leren. Baby’s kunnen het vaak nog niet: die bewegen dus beide armen tegelijk, bijvoorbeeld.

Onder bepaalde omstandigheden is ook bij volwassenen de rem niet actief. Bijvoorbeeld bij een tennisser die veel kracht wil zetten. „De observatie van de lezer kan dus heel goed kloppen.” Maar zou je bij die spiegelbewegingen niet juist een gebalde vuist verwachten in plaats van een gestrekte vingers? Dat lijkt logisch, ja. Maar er bestaan allerlei vormen van motor overflow.

Volgens Andreas Daffertshofer, hoogleraar neurale dynamica aan de VU, is in het geval van de tennisser de belangrijkste factor de ‘tonische nekreflex’: als de nekspieren extreem gespannen zijn, strekt de arm. „Je ziet het ook bij pitchers bij baseball.” Of bij baby’s: de tegenbeweging van de arm is een beschermende basisreflex die voorkomt dat een baby omrolt als hij zijn hoofd opzij beweegt.

Volgens universitair docent bewegingswetenschappen Harjo de Poel speelt er behalve motor overflow misschien nog iets anders mee. Het strekken van de vingers zie je ook bij sprintende voetballers. Dat strekken maakt de armen ietsje langer, zodat het zwaartepunt verplaatst en de slingerbeweging krachtiger wordt. Bij een tennisser vertaalt de krachtige slinger van de vrije arm zich wellicht in een krachtiger slag.

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl