Shame toont eindelijk het leed van seksverslaving

Gelukkig draait er nu een film in de bioscoop met een seksverslaafde in de hoofdrol. Want er bestaat veel onbegrip over deze verslaving.

Reikhalzend heb ik uitgekeken naar het verschijnen van de film Shame in Nederland. Zou deze film eindelijk de ware problematiek van seksverslaving laten zien, zodat mensen niet blijven hangen in slechts het beeld van oversekste pornogluurders? In de praktijk is seksverslaving nog steeds een onbegrepen fenomeen. En het ís ook lastig te begrijpen, als je het niet hebt meegemaakt.

Er zijn, heel kort door de bocht, twee kampen te onderscheiden als het over seksverslaving gaat. Aan de ene kant staan de mensen die het probleem bagatelliseren door te stellen dat porno kijken, veelvuldige onenightstands en hoerenbezoek moet kunnen. Aan de andere kant staan de mensen die alles wat met porno en prostitutie te maken hebben verafschuwen. Dat is onder meer te zien aan de talloze christelijke websites over seksverslaving.

Het frappante is dat – in tegenstelling tot de aannames van veel mensen – een seksverslaving eigenlijk helemaal niet over seks gaat. Bij een seksverslaafde is seks niet het doel, maar een middel. Een pijnstiller voor iemand met een laag zelfbeeld, een vereenzaamd of een beschadigde persoon die moeite heeft om zich emotioneel te binden.

Een orgasme brengt bij een seksverslaafde hetzelfde gevoel teweeg als sterke drank bij een alcoholverslaafde. Je kunt niet meer zonder, maar direct na de climax verafschuw je jezelf. Je hebt het verlangen naar seks niet meer onder controle. De verslaving gaat ook andere aspecten van je leven beheersen, zoals je werk. Zodat je een paar keer per werkdag in de toiletten moet verdwijnen om het vol te houden. Dat je werkcomputer vol staat met de meest extreme porno, met het gevaar dat dat ontdekt wordt door de systeembeheerder.

Het gecompliceerde aan een seksverslaving is alleen dat je niet op een AA-manier rigoureus met seks kunt stoppen. Je lichaam heb je altijd bij je.

Ook voor de partners van de mannen of vrouwen in kwestie (ja, want ook vrouwen kunnen seksverslaafd zijn) is een seksverslaving heel moeilijk. Veel partners zijn geneigd om alles in twijfel te trekken. Iedere keer dat je hebt gevreeën vraag je je af met welke motivatie dit gebeurde. Ben je een stuk vlees of ben je een begeerd persoon?

Van dichtbij heb ik gezien wat een seksverslaving betekent en wat het doet met een liefdesrelatie. Ik heb het allemaal meegemaakt. Het gelieg en gedraai bij het vinden van tientallen dvd’s in huis. Het wegmieteren van al het pornomateriaal in de kliko. Het slechte seksleven, want de liefde bedrijven blijkt een stuk lastiger dan gewoon seks om de seks. Je vrouwelijkheid kwijnt langzaam weg, je voelt je meegezogen in de lage eigenwaarde van je geliefde. Dat tij is gekeerd toen ik met een gespecialiseerde psycholoog over het probleem praatte. Het ligt niet aan jou. Het gaat niet over seks. Het gaat over een dieper liggend probleem bij de ander, dat zich uit in sexcapades.

Daarom ben ik intens blij met Shame. Dwars door alle expliciete, maar betekenisloze seks kijk je in deze film rechtstreeks in de ziel van een seksverslaafde. Bij de scène waarin Brandon niet in staat is de liefde te bedrijven met een vrouw voor wie hij gevoelens heeft opgevat heb ik tranen in mijn ogen gehad. Dat is wat mij betreft het écht trieste, de kern van Brandons verhaal. Die overdaad aan hoeren, camgirls, achterkamertjesgeruk en triootjes is slechts ter illustratie van zijn levensstijl.

Het echte maatschappelijke probleem is wat mij betreft dan ook niet de pornoficatie van onze samenleving. Het zijn de achterliggende, persoonlijke problemen van mensen.

Jody van den Tillaart

Freelance journalist

    • Jody van den Tillaart