Onderzoek NRC: vrouwen en kinderen eerst in bibliotheek

De bibliotheek is de echte leesmotor van Nederland, blijkt uit een onderzoek van NRC Boeken. Kinderen en vrouwen lenen het meest. Nederlanders lezen kinderboeken en door vrouwen geschreven thrillers. Dat beeld rijst op uit de lijst met meest uitgeleende boeken van de Nederlandse openbare bibliotheken. De helft van de eerste 100 titels op de lijst

De bibliotheek is de echte leesmotor van Nederland, blijkt uit een onderzoek van NRC Boeken. Kinderen en vrouwen lenen het meest.

Nederlanders lezen kinderboeken en door vrouwen geschreven thrillers. Dat beeld rijst op uit de lijst met meest uitgeleende boeken van de Nederlandse openbare bibliotheken.
De helft van de eerste 100 titels op de lijst bestaat uit jeugdboeken, een derde uit thrillers. Vooral de jeugd heeft een voorkeur voor seriewerken, zoals de boeken van Francine Oomen, Paul van Loon, Carry Slee en de boeken over de ‘supermuis’ Geronimo Stilton. De thriller Op klaarlichte dag van Simone van der Vlugt was van midden 2010 tot afgelopen zomer het meest uitgeleende boek.
Dat blijkt uit een Toplijst met de meest uitgeleende boeken, die de Stichting Leenrecht voor NRC Handelsblad heeft gemaakt. Leenrecht, verantwoordelijk voor de leenvergoedingen die schrijvers en vertalers ontvangen, stelde een representatieve lijst samen uit ruim tachtig procent van alle uitleningen in de periode juli 2010-juni 2011. (Klik op de afbeelding voor een grote versie:)

In totaal leenden de Nederlanders in die periode 100 miljoen maal een boek van een bibliotheek, de 500 ‘bestleners’ zijn goed voor 5 miljoen van die uitleningen. Een precies aantal uitleningen van de nummer één maakt Leenrecht niet openbaar, volgens een woordvoerder gaat het om tienduizenden uitleningen.
De lijst laat volgens Eppo van Nispen tot Sevenaer, directeur van de Stichting Collectieve Propaganda voor het Nederlandse Boek, zien dat de bibliotheek ‘de leesmotor van Nederland’ is. Er zijn in Nederland 2 miljoen volwassenen en 2 miljoen kinderen lid van een bibliotheek. „De klant is duidelijk koningin”, zegt Van Nispen verder over de vele vrouwelijke auteurs in de lijst. „In heel Europa lezen vrouwen tussen de dertig en zestig het meest, niet alleen in Nederland.”
Literatuur speelt een ondergeschikte rol, erkent Van Nispen.

Helaas is de bibliotheek niet de grote literatuurverdeler. Ik vind het wel perfect dat mensen sowieso veel lezen, dat maakt je volgens mij een beter mens.

Dat literaire bestsellers als Huid en haar van Arnon Grunberg en Vrijheid van Jonathan Franzen niet bij de 500 meest uitgeleende boeken zitten, verbaast Van Nispen niet.

Het is in de bieb zo dat wat geleend wordt, ook gelezen wordt. Ik denk dat Franzen te moeilijk is.

Dick Schram, hoogleraar leesbevordering aan de Vrije Universiteit, wijst op een sociaal element. „Die boeken koop je of geef je cadeau om het signaal af te geven dat je weet wat er speelt.” Ook een boek als Wij zijn ons brein van Dick Swaab (zesde op de lijst best verkochte boeken in dezelfde periode) zit niet bij de 500 meest uitgeleende. Net als kookboeken, die vooral gekocht worden.
Schram vindt het opmerkelijk dat de bibliotheek zo belangrijk is voor de Nederlandse jeugd. „Deze lijst laat duidelijk zien dat kinderen door zowel ouders als hun school worden aangespoord om te gaan lezen.” Dat doen ze door te lenen. „Ze hebben natuurlijk minder geld te besteden.”
De dominantie van auteurs van series verbaast de hoogleraar leesbevordering niet. „In de leesontwikkeling van een kind zijn reeksen heel erg belangrijk. Zo raakt een kind bekend met een formule. Ze merken hoe een auteur te werk gaat.”
Gerrie Koedam van de openbare bibliotheek in Utrecht herkent haar eigen ervaring in de lijst. „Kinderen hebben een totaal ander leengedrag dan volwassenen. Ze zijn iedere week wel in de bieb te vinden, terwijl volwassenen een boek gewoon 6 á 10 weken laten liggen. Wij vinden kinderen ontzettend belangrijk en kopen relatief veel kinderboeken in.”

    • Roderick Nieuwenhuis