Cohen weg als politiek leider PvdA - ‘onvrede gegroeid’

Job Cohen tijdens het partijcongres van de PvdA in de Brabanthallen, eind januari. Foto NRC / Merlin Daleman

Job Cohen treedt met onmiddellijke ingang terug als politiek leider van de Partij van de Arbeid. Hij legt het voorzitterschap van de Tweede Kamerfractie neer en zal niet terugkeren in de Tweede Kamer.

Cohen in een verklaring:

“Bijna twee jaar geleden heb ik de overstap naar de landelijke politiek gemaakt omdat ik vanuit die positie wilde bijdragen aan een fatsoenlijke samenleving, waarin zoveel mogelijk mensen - ongeacht hun afkomst of achtergrond - tot hun recht komen. Ik moet helaas vaststellen dat ik er onvoldoende in ben geslaagd om in de politieke en media werkelijkheid van ‘Den Haag’ de weg naar deze fatsoenlijke samenleving geloofwaardig over het voetlicht te brengen.

De sociaal-democratie kan en wil richting geven aan een noodzakelijke hervorming van de samenleving. Een hervorming die ons in staat stelt perspectief te bieden voor de toekomst. Mensen perspectief bieden, zeker in deze crisistijd, dat is de taak van de PvdA. En wanneer je als politieke leider daaraan onvoldoende effectief kunt bijdragen, behoor je terug te treden. Daarom treed ik vandaag terug als voorzitter van de Tweede Kamerfractie en verlaat ik de Kamer.”

Update 16.50 uur: Lees hier hoe Cohen zijn besluit tijdens een persconferentie toelichtte.

‘Onvrede was gegroeid binnen de partij’

NRC-politiek redacteur Derk Stokmans in een reactie op het terugtreden van Cohen:

“Er is al langer stille ontevredenheid binnen de fractie. Dat zat ‘m vooral in Cohens krakkemikkige presentatie en gebrek aan leiderschap. Naar buiten toe, maar zeker ook intern als het gaat om de lijnen uitzetten, energie opwekken en mensen iets geven om voor te strijden. Sommige fractieleden vonden hem wat apathisch.

De onrust die vorige week ontstond na het interview in Trouw was misschien de laatste zet. Vorig jaar leefde er ook al veel onvrede binnen de partij, maar dat kwam niet vaak naar buiten. Dat dit nu wel is gebeurd, is een teken dat de onvrede was gegroeid.”

‘Samsom, Hamer en Plasterk voor de hand liggende opvolgers’

Wie zijn in beeld om Cohen op te volgen? Stokmans:

“De fractie zal snel een nieuwe voorzitter kiezen. Voor de hand liggende opvolgers zijn Diederik Samsom, Mariëtte Hamer en Ronald Plasterk.”

Kritiek op Cohen na duo-interview in Trouw

Cohen kwam donderdag onder vuur te liggen na een duo-interview met partijvoorzitter Hans Spekman in Trouw. Daarin schuurde Cohen naar de mening van onder meer Kamerlid Frans Timmermans iets te nadrukkelijk tegen de SP aan. Een door Timmermans naar de fractie verstuurde kritische mail lekte uit.

De fractie kwam bijeen voor spoedberaad, waarna de partij naar buiten toe de gelederen sloot. Cohen verklaarde nog de steun van zijn fractie te hebben.

‘Partij ging rollebollend over straat’

NRC-redacteur Huib Modderkolk schrijft vandaag in NRC Handelsblad over de onrust binnen de PvdA (toen nog niet bekend was dat Cohen opstapte):

Er is geen onrust, echt niet. PvdA’ers zeiden het de afgelopen dagen zó vaak, dat er bijna wel onrust moest zijn. Op de eerste officiële vrije dag van het voorjaarsreces van het parlement, is de PvdA allerminst in vakantiestemming. Jeroen Dijsselbloem verbreekt zelfs de verbinding als er wordt gevraagd naar de gemoedstoestand binnen de sociaal-democratische partij. “Succes”, bitst hij nog snel.

Er is chagrijn onder PvdA’ers. Zij balen ervan dat in de partij, terecht of onterecht, alweer discussie is ontstaan over het partijleiderschap van Job Cohen. De partij gaat rollebollend over straat, juist op het moment dat de coalitiepartijen zich scherper kunnen profileren in de aanloop naar de komende bezuinigingsronde. De PvdA hoopte daarvan te profiteren door met een klassiek links geluid te ageren tegen bezuinigingen in de sociale sector. Haagse journalisten liepen vorige week massaal naar de fractieburelen van de PvdA. VVD’ers en CDA’ers keken er glimlachend naar.

Leiderschap Cohen staat al lang ter discussie

Cohen stelde zich in maart 2010 kandidaat voor het partijleiderschap, nadat zijn voorganger Wouter Bos onverwacht zijn vertrek had aangekondigd. Tot dan was Cohen burgemeester van Amsterdam. Onder leiding van Cohen haalde de PvdA dertig zetels bij de verkiezingen in juni 2010, één zetel minder dan de VVD. Dit weekend zakte de partij in de nieuwste peiling verder weg naar 14 zetels.

Cohen had grote moeite met zijn rol als leider van een oppositiepartij. Zijn leiderschap stond langdurig ter discussie. Vorig najaar zei toenmalig partijvoorzitter Liliane Ploumen dat Cohen te weinig zichtbaar is in zijn partij. NRC Handelsblad publiceerde in januari een enquête onder PvdA-politici waaruit bleek dat de Amsterdamse wethouder Lodewijk Asscher meer steun geniet als toekomstig lijsttrekker (31 tegen 22 procent voor Cohen).

Reacties op opstappen Cohen

Kamerleden reageren via Twitter op het opstappen van Cohen. Zo schrijft D66-leider Alexander Pechtold:

Twitter avatar APechtold Alexander Pechtold Vanuit werkbezoek Tunesië met respect kennisgenomen van besluit collega @JobCohen . Verbinden blijft een prachtkwaliteit in de politiek !

SP-Kamerlid Paulus Jansen:

Twitter avatar PaulusJansenSP Paulus Jansen Job Cohen stopt als politiek leider #PvdA . #integriteit alleen onvoldoende om het vol te houden in de leeuwenkuil

GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren:

Twitter avatar GroenLiesbeth Liesbeth v Tongeren Wat een dramatisch einde van zijn carriere. #Cohen. Benieuwd wie zich bij de PvdA nu naarboven vecht?

CDA-Kamerlid Henk Jan Ormel:

Twitter avatar henkjanormel Henk Jan Ormel Op werkbezoek in Tunis horen we dat #Cohen aftreedt. Persoonlijk drama; respect voor hem.

Lees het artikel ‘Discussie over Cohen leidt tot chagrijn in de PvdA’ in NRC Handelsblad van vanmiddag. Of lees het artikel vanaf 16.00 uur in digitale editie (alleen voor abonnees)

    • Marije Willems