Hoofdredacteuren verantwoorden zich voor berichtgeving rond Friso

Dutch Prince Johan Friso poses with his wife Mabel and their daughters Countesses Zaria (2nd L) and Luana during a photocall at the Austrian alpine ski resort of Lech am Arlberg February 19, 2011. Dutch Prince Johan Friso was in critical condition but stable condition in the intensive care unit of an Innsbruck hospital after he was buried in an avalanche while skiing off piste in the Austrian Alps on February 17, 2012, authorities said. The Dutch royal family often spends winter holidays in Lech in the west Austrian province of Vorarlberg - which like other parts of Austria has been blanketed with heavy snow in recent weeks. Picture taken February 19, 2011. REUTERS/Miro Kuzmanovic (AUSTRIA - Tags: ROYALS ENVIRONMENT DISASTER) Prins Johan Friso met zijn gezin in de sneeuw tijdens het gebruikelijke fotomoment in Lech vorig jaar. Foto Reuters / Miro Kuzmanovic

Riooljournalistiek. Schending van privacy. Sensatiebelust. Het zijn enkele kwalificaties voor de verslaggeving naar aanleiding van het ski-ongeval van prins Johan Friso afgelopen vrijdag. Hoofdredacteuren van verschillende media zagen zich genoodzaakt zichzelf te verantwoorden.

“Publiceren we informatie die we hebben over de gezondheidstoestand van prins Friso of doen we dat niet?”, vroeg onze hoofdredacteur Peter Vandermeersch zich hardop af op zijn blog. NRC-verslaggever Jannetje Koelewijn wist vrijdag, dankzij haar echtgenoot die zelf neurochirurg is, in contact te komen met de behandelend artsen van prins Friso. Met open vizier (zij maakte zich bekend als journalist) schreef ze op wat ze in het ziekenhuis te weten was gekomen.

Vandermeersch:

“Hier botsen, en daar waren we ons gisteren natuurlijk bewust van, het recht op privacy van de patiënt met het recht op informatie. Daarom stelden we ons terughoudend op. We hielden rekening met de privacy en publiceerden niet alle details die we wisten. Maar wel de elementen die een ander licht wierpen op de gezondheidstoestand van de prins dan tot nu toe bekend. Want dat is nu eenmaal onze taak: zo betrouwbaar en genuanceerd mogelijk de mensen informeren.”

Vanmiddag verschijnt in NRC een uitgebreidere verantwoording van Vandermeersch over de verslaggeving rond prins Friso.

RTL: we kunnen nu eenmaal niet níet verslag doen van breaking news

“Je wenst het niemand toe, onderwerp zijn van breaking news”, schrijft adjunct-hoofdredacteur van RTL Nieuws, Pieter Klein. Maar “op zo’n moment ontploft de redactie” en “hoe vervelend het nieuws ook is - nieuws is nu eenmaal nieuws”. Wel zegt Klein: “als het gaat om leven en dood hoeven wij niet de eerste te zijn. Check & double check zijn altijd belangrijk; in deze situatie weegt zorgvuldigheid nog zwaarder dan snelheid.”

“Niettemin: iedere redactionele keuze is altijd omstreden. Wij zenden, net als de NOS, een beknopt overzicht uit over het leven van Johan Friso. Sommige kijkers ervaren dat als een necrologie, als een misplaatste vroege kroniek van een aangekondigde dood. Dat is natuurlijk niet de bedoeling - omdat niet iedereen exact weet wie Johan Friso is, voelen wij ons verplicht daar iets over te vertellen. Niet meer, niet minder.” - Pieter Klein

Evenals veel andere media regelde RTL in een mum van tijd verslaggevers ter plaatse. Klein:

“Natuurlijk zijn wij bij het ziekenhuis in Innsbruck, natuurlijk zijn wij in Lech. We spreken af terughoudend te zijn, zorgvuldig positie te kiezen, en onze koningin, onze kroonprins en Mabel niet hinderlijk te volgen. Als zij aangeven dat ze ons te woord willen staan, dan zullen we vragen stellen; als verdriet contact met media in de weg staat, dan zullen onze verslaggevers dat respecteren. Er zullen ook mensen zijn die zelfs dit te ver vinden gaan. Aan hen vraag ik begrip: we kunnen nu eenmaal niet niet verslag doen van breaking news….”

NOS: dit is de prijs die de koninklijke familie betaalt

Ook de NOS besteedde ruim aandacht aan het nieuws rond de prins. “Een logische keuze”, aldus hoofdredacteur Marcel Gelauff op zijn blog. “Ik heb dit weblog geschreven omdat ik het bij onze taak als publieke omroep vind horen om onze keuzes uit te leggen. En omdat ik benieuwd ben naar de reacties van ons publiek.”

“Schenden we de privacy van de koninklijke familie?”, herhaalt Gelauff een vraag van een lezer. “Nee zeker niet, is mijn overtuiging. Een deel van het leven van de familie gaat ons allemaal aan. Je zou kunnen zeggen dat dat prijs is, die zij betalen voor hun maatschappelijke positie. Het gaat nu eenmaal om ons staatshoofd en haar familie. Al het beeld dat we laten zien is gefilmd vanaf de openbare weg of vanaf plaatsen waar het is toegestaan.”

De NOS zegt de binnengekomen reacties (online tot nog toe 326) te gaan betrekken bij hun evaluatie over de berichtgeving over prins Friso.

nrc.next: is het nodig om het publiek thuis reanimatieles te geven?

Rob Wijnberg, hoofdredacteur van nrc.next, brengt pas weer nieuws in de krant over de prins, als er daadwerkelijk nieuws is. Want daar ligt volgens hem de taak van de krant. Wijnberg vraagt zich af of zo’n ongeluk een reden is “om een bijna permanente nieuwsstroom op touw te zetten, ook als er niet echt iets wezenlijks te melden valt” en of het nodig is om het publiek thuis reanimatieles te geven?

“Wij vinden van niet. Daarom staan er vandaag geen speculaties, scenario’s of analyses van allerhande randverschijnselen in deze krant – ook al is de druk, en de verleiding, soms groot om toch maar ‘mee te praten’ over nieuws dat zelfs de kranten in Hongkong en New York heeft gehaald. Zodra er weer relevante informatie te melden valt, zullen wij dat uiteraard doen. Maar tot die tijd is enige nuchterheid gepast. Overigens, voor wie in het voorpaginaverhaal van vandaag, over de tol van roem, een verband met de prins herkent – die in zekere zin ook een tol voor zijn roem betaalt –, dat is puur toeval. Dit artikel was al ver voor vrijdag in de maak. Dat bevestigt ons in onze journalistieke aanpak: incidentoverstijgende journalistiek is soms per toeval actueler dan het ‘nieuws’ zelf.”

VK moest iets anders uitleggen dit weekend

Ondertussen had de hoofdredacteur van de Volkskrant, Philippe Remarque, dit weekend iets anders uit te leggen. Namelijk waarom er zaterdag een advertentie van de PVV voor het omstreden meldpunt voor overlast van Oost-Europeanen in de krant stond.

Remarque in zijn verantwoording:

“Ik had de advertentie natuurlijk kunnen weigeren. Maar dat deed ik bewust niet. Want als een krantenredactie advertenties op politieke wenselijkheid gaat beoordelen, begeeft zij zich op een hellend vlak. Een krant moet staan voor de vrijheid van meningsuiting. Hoe serieus je die vrijheid neemt, blijkt juist als je wordt geconfronteerd met uitingen die je tegen de haren in strijken. De Franse verlichtingsfilosoof Voltaire heeft dat treffend verwoord: ‘Ik verafschuw wat u zegt, maar ik zal uw recht om het te zeggen tot de dood verdedigen’.”

Wel keurde de Volkskrant het meldpunt van de PVV in een commentaar af. Volgens Remarque betekende de plaatsing niet dat er voor adverteerders geen grenzen zijn:

“Uitingen kunnen de grenzen van de wet overschrijden of smaad jegens personen bevatten. Zo heb ik een keer een advertentie uit de krant gehouden omdat daarin een met name genoemde burger van seksueel misbruik van kinderen werd beschuldigd, zonder bewijs en wederhoor. Je zou kunnen zeggen dat de PVV met haar klachtensite een fatsoensnorm overschrijdt. Maar zoals juristen ook in de Volkskrant stelden, overtreedt zij geen wettelijke grenzen. Dus heb ik de advertentie geplaatst, wat ik ook van die klachtensite vind.”

    • Marije Willems