De pensioenspelers en de knikkers

De hoogte van het pensioen in Nederland is een ingewikkeld samenspel tussen werkgevers, werknemers, overheid en toezichthouders. Een verklarende begrippenlijst.

Hoogte pensioenuitkering

Een pensioendeelnemer bouwt normaliter een ‘goed pensioen’ op als hij tijdens zijn werkzame leven 20 procent van zijn inkomen heeft besteed aan pensioenopbouw. Gemiddeld moet dus een dag per week gewerkt worden voor het pensioen.

Dekkingsgraad

Pensioenfondsen zorgen voor uitvoering van de pensioenregeling. Dat is een regeling waarover de sociale partners (werkgevers en werknemers) afspraken maken in de CAO. De pensioenpremies en het rendement van de beleggingen zijn het ‘vermogen’ van het pensioenfonds. Daar staan verplichtingen tegenover: de pensioenuitkeringen. Bij een dekkingsgraad van 100 procent is er genoeg geld om te voldoen aan de betalingsverplichtingen. Een lagere dekkingsgraad maakt dat pensioenfondsen (in de toekomst) mogelijk niet meer aan hun verplichtingen kunnen voldoen. Pensioenfondsen met een dekkingsgraad van minder dan 105 procent zijn verplicht om een herstelpan te schrijven dat door De Nederlandsche Bank (DNB) wordt gecontroleerd.

Herstelmaatregelen

De dekkingsgraad kan verhoogd worden door een bijstorting door de werkgever; premieverhoging; verlaging van de indexatie (inflatiecorrectie); versobering van de pensioentoezeggingen (bijvoorbeeld het nabestaandenpensioen); verlaging van de pensioenuitkering of de opbouw.

Toezichthouders

DNB verleent vergunningen aan pensioenuitvoerders (fondsen of verzekeraars). DNB houdt ook toezicht op het bestuur van die fondsen en verzekeraars en, indien noodzakelijk, op de uitvoering van de herstelplannen. De Autoriteit Financiële markten controleert de juistheid en volledigheid van informatie die aan pensioendeelnemers wordt verstrekt.

Pensioenfederatie

De overkoepelende branche van pensioenfondsen. Niet alle pensioenfondsen zijn daarbij aangesloten. Het gaat om zo’n 40 fondsen, waarvan er 23 geen informatie hebben verstrekt over hun dekkingsgraad of voorgenomen kortingen. Vanochtend publiceerde de Pensioenfederatie een lijst van 80 fondsen die willen korten, terwijl DNB tegelijkertijd melding maakte van 103 fondsen die moeten korten.

Pensioenfondsen

Er zijn drie soorten pensioenfondsen. Het bedrijfstakpensioenfonds, van werkgevers en werknemers in dezelfde bedrijfstak, het ondernemerspensioenfonds dat onderdeel is van één onderneming en het beroepspensioenfonds dat een specifieke beroepsgroep vertegenwoordigt (kunstenaars, verloskundigen of dierenartsen).

Pensioenakkoord

Vorig jaar sloten werkgevers, werknemers en minister Kamp (Sociale Zaken, VVD) een pensioenakkoord. Daarin wordt een andere, hogere rente voorgesteld voor het te verwachten beleggingsrendement. Een hogere rente verhoogt automatisch de dekkingsgraad van de pensioenfondsen. Pensioenen worden wel onzekerder in het akkoord. In april stuurt Kamp voorstellen naar de Tweede Kamer voor een aanvaarbare rekenrente. Dat nieuwe pensioenakkoord moet in 2014 zijn ingevoerd, maar het is nog niet zeker of dat ook gaat lukken.